Những cạm bẫy lừa đảo đầu tư tài chính mà bạn cần biết

1. Lừa đảo đầu tư tài chính là gì?

Lừa đảo đầu tư tài chính là hình thức kẻ gian dùng mạng xã hội, website, điện thoại, ứng dụng đầu tư hoặc lớp học để lừa gạt người đầu tư. Chúng vẽ ra cơ hội đầu tư hấp dẫn với lợi nhuận cao trong thời gian ngắn, nhưng thực chất chỉ là chiêu trò chiếm đoạt tiền của nhà đầu tư.

2. Các hình thức lừa đảo đầu tư phổ biến hiện nay

2.1 Lừa đảo qua app đầu tư tài chính

Có rất nhiều app đầu tư tài chính được thiết kế để lừa đảo người dùng. Dưới đây là một số dấu hiệu nhận biết:

• Lợi nhuận không tưởng: Nếu một app hứa hẹn lãi suất cao hơn nhiều so với thị trường mà không có rủi ro, bạn nên cẩn thận.
• Thiếu thông tin minh bạch: App không có giấy phép hoạt động từ các cơ quan tài chính uy tín hoặc không công khai thông tin doanh nghiệp.
• Yêu cầu đầu tư lớn ban đầu: Những app này thường yêu cầu bạn đầu tư số tiền lớn ngay từ đầu mà không cho bạn thời gian để tìm hiểu kỹ.
• Không có thông tin liên hệ rõ ràng: Website hoặc app lừa đảo thường không có địa chỉ công ty, số điện thoại liên hệ hoặc các thông tin pháp lý cần thiết.

* Ví dụ: 

Giả sử bạn nhận được một tin nhắn từ một app đầu tư tài chính mới nổi, quảng cáo rằng đây là cơ hội đầu tư “siêu lợi nhuận” với lãi suất lên tới 20% mỗi tháng. Bạn chỉ cần tải ứng dụng, nạp tiền và ngồi chờ nhận lãi. App có giao diện chuyên nghiệp, có rất nhiều bình luận khen ngợi. Sau khi bạn nạp tiền, vài ngày đầu bạn còn nhận được một khoản tiền lời để tạo sự tin tưởng. Nhưng sau đó, ứng dụng đột nhiên không truy cập được và tiền của bạn không cánh mà bay. Đây chính là một ví dụ điển hình của lừa đảo đầu tư qua mạng.

2.2 Lừa đảo đầu tư tài chính đa cấp

Lừa đảo đầu tư tài chính đa cấp là một trong những hình thức nguy hiểm nhất. Các đối tượng lừa đảo sẽ mời gọi bạn tham gia vào mạng lưới đa cấp và yêu cầu bạn mời thêm người tham gia để nhận hoa hồng. Tiền bạn kiếm được không đến từ hoạt động đầu tư thực tế, mà từ việc lôi kéo thêm người khác.

Các chiêu trò lừa đảo này có thể gây thiệt hại lớn về mặt tài chính nếu bạn không tỉnh táo. Hãy cảnh giác nếu:

• Bạn được hứa hẹn lợi nhuận cao mà không cần làm gì.
• Yêu cầu mời thêm người để được chia hoa hồng.
• Không có sản phẩm hoặc dịch vụ thực tế đứng sau mô hình đầu tư.

* Ví dụ: 

Thời gian gần đây, các công ty đa cấp ngày càng tinh vi trong việc lôi kéo người tham gia. Họ thường nhắm đến những người đang tìm kiếm cơ hội làm thêm hoặc muốn tăng thu nhập, đặc biệt là những người nội trợ, nhân viên văn phòng, hoặc những người mới thất nghiệp. Các công ty này thường đăng tin tuyển dụng với những lời hứa hẹn hấp dẫn như thu nhập cao, làm việc linh hoạt, không cần kinh nghiệm. Tuy nhiên, đằng sau những lời đường mật đó là những chiêu trò lừa đảo tinh vi.

Sau khi trúng tuyển, thay vì được làm công việc như đã hứa, người tham gia sẽ phải tham dự các buổi đào tạo dài hơi với chi phí cao. Tại đây, họ sẽ được hướng dẫn về mô hình kinh doanh đa cấp và thuyết phục mua sản phẩm của công ty với giá cao. Nếu không bán được hàng, họ sẽ không chỉ mất tiền hàng mà còn bị ép buộc phải giới thiệu thêm người khác tham gia để đạt chỉ tiêu.

Nhiều người đã trở thành nạn nhân của những chiêu trò này. Họ không chỉ mất tiền mà còn mất thời gian, công sức và cả những mối quan hệ xã hội. Khi muốn rút lui, họ thường gặp phải sự cản trở và đe dọa từ phía công ty đa cấp.

Cần nghiên cứu tìm hiểu kỹ lưỡng các khoản mục đầu tư để tránh bị lừa đảo.

2.3 Lừa đảo đầu tư qua trang web/mạng xã hội

Các chiêu trò lừa đảo đầu tư qua website/mạng xã hội thường nhắm đến những người mới tìm hiểu về tài chính, chưa có nhiều kinh nghiệm. Một trong những cách phổ biến mà các đối tượng lừa đảo sử dụng là tạo các trang web, mạng xã hội mạo các tổ chức tài chính uy tín để thu hút người dùng rót tiền.

Cụ thể, các đối tượng lừa đảo đã tạo ra hồ sơ giả mạo trên mạng xã hội với những thông tin thu hút và hấp dẫn. Họ đăng tải nhiều bài quảng cáo liên quan đến các sàn đầu tư có nguồn gốc nước ngoài, hứa hẹn lợi nhuận cao ngất ngưởng. Những kẻ này thường sử dụng mô hình kinh doanh trực tuyến qua các ứng dụng hoặc website, quảng cáo về lãi suất cao, tính an toàn và sự linh hoạt để thu hút nạn nhân. Ban đầu, các đối tượng tư vấn và hướng dẫn rất nhiệt tình, cho phép người dùng đầu tư số tiền nhỏ và dễ dàng rút lại tiền thưởng. Tuy nhiên, sau đó họ sẽ khuyến khích nạn nhân đầu tư số tiền lớn hơn.

Khi người dùng gặp khó khăn trong việc rút tiền từ ứng dụng hoặc website, các đối tượng sẽ yêu cầu họ tiếp tục đóng các khoản phí như xác minh hay lệ phí để rút tiền. Với tâm lý muốn lấy lại số tiền đã đầu tư, nhiều nạn nhân đã chuyển cho kẻ lừa đảo hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng.

Để ngăn chặn tình trạng này tái diễn, người đầu tư cần:

• Không tham gia vào các trang web hoặc các tài khoản mạng xã hội không rõ nguồn gốc, không được cấp phép bởi Nhà nước Việt Nam. 
• Hãy cảnh giác với các lời mời đầu tư có lãi suất cao bất thường.
•  Nên tìm hiểu kỹ về các công ty hoặc tổ chức quản lý trước khi quyết định đầu tư. 

2.4 Mạo danh cơ quan chức năng

Kẻ lừa đảo gọi điện hoặc nhắn tin tự xưng là cán bộ Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, hoặc nhân viên Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Cục Thuế, Ngân hàng. Chúng thông báo tài khoản của bạn liên quan đến một vụ án rửa tiền, buôn lậu hoặc trốn thuế, rồi yêu cầu bạn giữ bí mật và chuyển tiền vào một "tài khoản an toàn" để phục vụ điều tra.

Dấu hiệu nhận biết: cơ quan nhà nước không bao giờ lấy lời khai qua điện thoại hay mạng xã hội, và không bao giờ yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để điều tra.

2.5 Lừa đảo qua kết bạn, tình cảm (Pig Butchering)

Hình thức này đánh vào tâm lý cô đơn và mong muốn tìm một mối quan hệ nghiêm túc. Kẻ lừa đảo xây dựng hồ sơ hoàn hảo trên ứng dụng hẹn hò hoặc mạng xã hội, với ngoại hình đẹp và cuộc sống thành đạt. Sau vài tuần quan tâm ngọt ngào để tạo lòng tin, chúng chia sẻ về một sàn đầu tư bí mật sinh lời khủng và rủ bạn tham gia. Khi bạn đã nạp số tiền lớn, chúng khóa tài khoản và biến mất.

Dấu hiệu nhận biết: đối phương liên tục né tránh gặp mặt hoặc gọi video, nhưng rất nhiệt tình hối thúc bạn nạp tiền đầu tư "vì tương lai hai đứa".

2.6 Deepfake và AI mạo danh người nổi tiếng

Kẻ gian dùng công nghệ deepfake để giả khuôn mặt và giọng nói của chuyên gia tài chính hoặc người nổi tiếng, kêu gọi tham gia khóa học đầu tư làm giàu cấp tốc, quỹ đầu tư hoặc dự án tiền số.

Dấu hiệu nhận biết: video deepfake thường có chuyển động mắt không tự nhiên, khẩu hình miệng lệch so với lời nói, hoặc âm thanh rè, máy móc.

2.7 Sàn giao dịch forex/crypto giả

Kẻ lừa đảo lập sàn giao dịch giao diện chuyên nghiệp, gần giống sàn quốc tế lớn, đưa bạn vào hội nhóm Telegram hay Zalo với "chim mồi" khoe lãi hàng nghìn đô mỗi ngày. Khi bạn nạp tiền, sàn dùng thuật toán hiển thị tài khoản liên tục có lãi để bạn nạp thêm. Khi bạn rút tiền, hệ thống báo lỗi và yêu cầu nạp thêm phí, rồi đánh sập sàn.

Dấu hiệu nhận biết: sàn cam kết lợi nhuận cố định, bao lỗ 100%. Tại Việt Nam, các sàn forex cá nhân đều không hợp pháp.

2.8 Lừa đảo trúng thưởng, quà tặng

Bạn nhận tin nhắn hoặc cuộc gọi thông báo trúng thưởng lớn (xe máy, iPhone, chuyến du lịch) từ một chương trình tri ân, hoặc được tặng quà miễn phí. Để nhận thưởng, kẻ gian yêu cầu bạn đóng trước phí vận chuyển, thuế trước bạ hoặc phí thủ tục. Sau khi chuyển khoản, quà không thấy đâu và số điện thoại của chúng cũng không liên lạc được.

Dấu hiệu nhận biết: phần thưởng hợp pháp từ tập đoàn lớn luôn được công bố minh bạch, không bao giờ yêu cầu bạn chuyển tiền trước vào tài khoản cá nhân để nhận thưởng.

3. Dấu hiệu nhận diện chung của một vụ lừa đảo đầu tư

Những kẻ lừa đảo luôn tìm cách tinh vi để đánh lừa bạn, nhưng có vài dấu hiệu cơ bản bạn nên biết để tự bảo vệ mình.

• Bỗng nhiên gặp may mắn bất ngờ

Nếu một ngày đẹp trời bạn nhận được cuộc gọi, email hay tin nhắn thông báo rằng mình đã trúng thưởng hoặc yêu cầu thanh toán qua một đường link lạ, hãy cẩn trọng! Các ngân hàng, tổ chức tài chính uy tín sẽ không bao giờ yêu cầu bạn đăng nhập hay cung cấp thông tin cá nhân qua email hay tin nhắn như vậy. Nếu gặp phải một cuộc gọi lạ từ “ngân hàng”, đừng vội cung cấp thông tin cá nhân nhé. Hãy kiểm tra lại thông tin từ nguồn chính thống để tránh sập bẫy!

• Đầu tư rất an toàn và không có rủi ro

Nếu ai đó mời bạn một cơ hội đầu tư với lợi nhuận quá hấp dẫn và rủi ro gần như bằng không, hãy cảnh giác! Câu nói “Miếng phô mai thơm nhất nằm trên bẫy chuột” luôn đúng trong tình huống này. Những kẻ lừa đảo sẽ tạo niềm tin bằng cách gọi điện liên tục và thúc ép bạn ra quyết định nhanh. Đừng vội vàng, hãy dành thời gian cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đầu tư, và luôn nhớ rằng đầu tư thực tế luôn có rủi ro nhất định.

• Đây là một cơ hội có một không hai

Nếu bạn nhận được lời mời đầu tư mà được miêu tả là “đặc biệt”, “có một không hai” hoặc thậm chí là được yêu cầu giữ bí mật với người khác, hãy cẩn trọng! Chia sẻ cơ hội đầu tư với những người bạn tin tưởng hoặc gia đình để có được những góc nhìn khách quan. Bất kỳ ai yêu cầu bạn giữ bí mật về một thỏa thuận đầu tư thường đang che giấu điều gì đó.

• Cam kết hoàn tiền 

Kẻ lừa đảo thường nhắm vào những người đã từng bị lừa trước đó, hứa hẹn hoàn lại tiền nếu có rủi ro. Nhưng thực tế, bạn sẽ bị yêu cầu trả trước một khoản phí dịch vụ, và sau đó thì... chẳng thấy tiền đâu cả. Hãy nhớ, công ty uy tín sẽ không yêu cầu bạn trả trước phí để hoàn tiền.

• Công ty nước ngoài không rõ nguồn gốc

Một số công ty lừa đảo thường đặt trụ sở ở nước ngoài để tránh các quy định pháp lý. Nếu bạn nghe tên một công ty lạ, hãy sử dụng Google để tra cứu xem công ty đó có uy tín hay không. Đừng ngại kiểm tra kỹ, vì đây là bước quan trọng để bảo vệ tài sản của mình.

Cảnh giác trước những hứa hẹn lợi nhuận khủng và đảm bảo không có rủi ro đầu tư.

4. Phải làm gì nếu bị lừa đảo tài chính?

Khi phát hiện mình là nạn nhân, cảm giác hoảng loạn là điều khó tránh khỏi, nhưng thời gian lúc này rất quan trọng. Hãy thực hiện ngay các bước dưới đây để giảm thiệt hại.

4.1 Nhóm hành động khẩn cấp: ngắt dòng tiền và bảo mật thông tin

Việc đầu tiên là ngăn kẻ gian tiếp tục rút tiền hoặc dùng danh tính của bạn để lừa người khác.

4.1.1 Liên hệ ngân hàng phong tỏa tài khoản, thực hiện ngay lập tức: gọi hotline ngân hàng bạn vừa chuyển tiền đi, yêu cầu khóa thẻ, khóa Internet Banking và báo cáo giao dịch lừa đảo. Nếu dòng tiền chưa bị tẩu tán hoặc rút mặt, ngân hàng có thể tạm giữ hoặc treo dòng tiền để phối hợp điều tra.

4.1.2 Đổi toàn bộ mật khẩu tài chính, trong vòng 5 phút: nếu bạn từng truy cập link lạ, cài app lừa đảo hoặc chia sẻ thông tin cá nhân, hãy đổi ngay mật khẩu tài khoản ngân hàng, ví điện tử, email và mạng xã hội. Bật xác thực 2 lớp (2FA) ngay.

4.1.3 Thu thập và lưu trữ bằng chứng, không xóa bất kỳ dữ liệu nào: chụp lại toàn bộ biên lai chuyển tiền (số tài khoản nguồn, tài khoản đích, mã giao dịch), nội dung tin nhắn, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội và các đường link kẻ lừa đảo đã dùng. Đây là bằng chứng quan trọng để nộp cho cơ quan chức năng.

4.1.4 Ngắt tương tác hoàn toàn với kẻ lừa đảo: không nghe theo lời hứa "nạp thêm tiền để giải tỏa tài khoản cũ". Kẻ gian thường lợi dụng tâm lý tiếc của để lừa thêm. Hãy cắt liên lạc ngay khi nhận ra mình bị lừa.

4.2 Trình báo cơ quan chức năng

• Trình báo Công an cấp cơ sở: đến Công an xã, phường hoặc quận, huyện nơi bạn cư trú để nộp đơn tố giác. Mang theo căn cước công dân và toàn bộ hồ sơ bằng chứng, sao kê tài khoản ngân hàng đã in sẵn.
• Tố giác qua đường dây nóng công nghệ cao: gửi phản ánh đến Cục An toàn thông tin qua chuyên trang canhbao.khonggianmang.vn, hoặc liên hệ hotline phòng chống tội phạm công nghệ cao của Bộ Công an.

4.3 Cảnh giác với bẫy "hỗ trợ thu hồi tiền lừa đảo"

Đây là cái bẫy nguy hiểm thường xuất hiện ngay sau khi bạn bị lừa. Khi bạn than vãn trên mạng xã hội, sẽ có tài khoản tự xưng "luật sư", "đội IT công nghệ cao" hay "cán bộ an ninh mạng" cam kết hack lại tiền cho bạn 100%. Đây là kịch bản lừa đảo chồng lừa đảo: chúng yêu cầu bạn đóng "phí mở cổng hệ thống", "phí ủy quyền luật sư" hoặc "phí phần mềm", rồi tiếp tục chặn liên lạc sau khi bạn chuyển khoản.

Chỉ có cơ quan công an phối hợp với ngân hàng mới có thẩm quyền phong tỏa và xử lý dòng tiền lừa đảo. Nếu chẳng may bị lừa, hãy đối diện bằng sự tỉnh táo và tuân thủ đúng quy trình pháp luật, thay vì tìm đến dịch vụ "lấy lại tiền" trôi nổi trên mạng.

5. Cách bảo vệ bản thân trước lừa đảo đầu tư tài chính

Để bảo vệ bản thân trước những lừa đảo đầu tư tài chính, bạn có thể thực hiện các bước sau:

• Nghiên cứu kỹ trước khi đầu tư: Đừng bao giờ tin tưởng vào những lời quảng cáo mà không có kiểm chứng. Hãy tự tìm hiểu về công ty, app, hoặc dịch vụ mà bạn định đầu tư vào. Đồng thời, hãy nâng cao kiến thức về tài chính và đầu tư để không bị lừa đảo bởi những hứa hẹn không thực tế. 
• Không đầu tư vào những cơ hội không rõ ràng: Nếu bạn không hiểu cách thức đầu tư hoặc không có thông tin chi tiết về công ty, đừng vội vàng rót tiền.
• Sử dụng các kênh tài chính uy tín: Những app tài chính uy tín luôn có giấy phép hoạt động và được đánh giá cao từ cộng đồng.

Nếu bạn nghi ngờ về một tình huống lừa đảo, hãy liên hệ ngay với cơ quan Công an để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.

6. Giải đáp các câu hỏi thường gặp

Lừa đảo tài chính có đòi lại tiền được không?

Rất khó, và tỷ lệ đòi được thấp. Ngay sau khi bạn chuyển tiền, kẻ gian thường dùng hệ thống tự động "xé nhỏ" và tẩu tán qua hàng chục tài khoản ngân hàng rác, rồi đổi thành tiền số hoặc chuyển ra tài khoản nước ngoài. Cơ hội lấy lại tiền chỉ còn khi bạn phát hiện ngay lập tức và ngân hàng phong tỏa được tài khoản đích trước khi kẻ gian rút, hoặc khi công an triệt phá được đường dây và tịch thu tài sản trả lại cho bị hại theo trình tự tố tụng, quá trình này có thể kéo dài vài năm.

Làm sao kiểm tra một công ty tài chính có hợp pháp không?

• Giấy phép hoạt động: công ty chứng khoán phải được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cấp phép, công ty tài chính hoặc ngân hàng phải được Ngân hàng Nhà nước cấp phép. Tra cứu trực tiếp trên trang chính thống của các cơ quan này.
• Mã số thuế và trụ sở rõ ràng: kiểm tra thông tin doanh nghiệp trên Tổng cục Thuế. Công ty lừa đảo thường dùng địa chỉ ảo hoặc mới thành lập vài tháng.
• Mô hình kinh doanh: nếu công ty liên tục thúc bạn lôi kéo người khác tham gia để nhận hoa hồng, đây là dấu hiệu đa cấp biến tướng, hãy tránh xa.

App đầu tư nào là thật, app nào là giả?

App thật là ứng dụng chính thức của các định chế tài chính lớn hoặc fintech uy tín liên kết trực tiếp với ví điện tử lớn, có mặt trên App Store/Google Play với lượt tải và đánh giá công khai. App giả thường không có trên chợ ứng dụng, bắt bạn tải qua link lạ (.apk hoặc .ipa), giao diện chỉnh sửa thô sơ, tên nhái theo tập đoàn lớn, và tài khoản nạp tiền luôn là tài khoản cá nhân của một người lạ, không phải tài khoản định danh pháp nhân.

Bị lừa qua MoMo phải làm sao?

Khi phát hiện bị lừa chuyển tiền hoặc bị hack tài khoản qua ví MoMo, bạn cần hành động ngay:

• Liên hệ tổng đài MoMo để yêu cầu khóa ví ngay lập tức, bảo toàn số tiền còn lại và báo cáo giao dịch lừa đảo để MoMo rà soát, phối hợp ngăn chặn tài khoản nhận tiền.
• Hủy liên kết ngân hàng trong app ngân hàng hoặc MoMo để chặn đầu rút tiền.
• Trình báo Công an: xin sao kê lịch sử giao dịch từ MoMo và ngân hàng để làm bằng chứng nộp đơn tố giác.

Sàn forex/crypto nào được cấp phép tại Việt Nam?

Không có sàn forex hay crypto nào được cấp phép tại Việt Nam. Pháp luật hiện hành chưa cấp phép cho bất kỳ sàn giao dịch ngoại hối cá nhân hay sàn giao dịch tiền số nào hoạt động trên lãnh thổ. Mọi sàn tự xưng "sàn forex quốc tế", "sàn crypto được bảo hộ" mời chào đầu tư tại Việt Nam đều hoạt động trái phép. Khi xảy ra tranh chấp, sập sàn hay lừa đảo, bạn sẽ không được pháp luật bảo vệ.

Tại sao người thông minh vẫn bị lừa?

Nhiều tri thức, bác sĩ, kỹ sư, thậm chí chuyên gia tài chính vẫn sập bẫy, vì tội phạm không đánh vào kiến thức mà đánh vào tâm lý. Chúng đẩy nạn nhân vào trạng thái hoảng sợ tột độ (đe dọa bắt giam) hoặc phấn khích tột độ (món hời lớn, tình cảm ngọt ngào). Khi cảm xúc dâng cao, não bộ dễ bỏ qua các dấu hiệu bất thường để tập trung giải quyết nỗi sợ hoặc lòng tham nhất thời. Kẻ lừa đảo còn ép nạn nhân quyết định thật nhanh, không cho thời gian suy nghĩ hay hỏi ý kiến người xung quanh.

Kết luận

Lừa đảo đầu tư tài chính qua mạng, app đầu tư tài chính lừa đảo, và lừa đảo đầu tư tài chính đa cấp đều là những mối nguy hiểm lớn trong thế giới đầu tư hiện nay. Việc nhận biết và tránh xa các hình thức lừa đảo này là yếu tố quan trọng để bảo vệ tài sản của bạn. Hãy luôn tỉnh táo, tìm hiểu kỹ lưỡng và chỉ tin tưởng vào những nền tảng đầu tư đáng tin cậy.

Lưu ý: Thông tin trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo và không nên được xem là lời khuyên tài chính, đầu tư, hoặc pháp lý chính thức. MoMo không chịu trách nhiệm về bất kỳ sai sót hoặc thiếu sót nào có thể xảy ra. MoMo khuyến khích bạn nên tìm kiếm lời khuyên từ cố vấn tài chính hoặc chuyên gia trước khi đưa ra bất kỳ quyết định quan trọng nào liên quan đến tài chính cá nhân.