Trên thực tế, tổ chức tín dụng thường ưu tiên nhắc nợ và trao đổi phương án thanh toán trước khi khởi kiện, vì kiện ra tòa tốn thời gian và chi phí cho cả hai bên. Thời điểm họ chọn xử lý còn phụ thuộc số tiền, thời gian chậm trả, khả năng hợp tác của bạn, có tài sản bảo đảm hay không, và quy định nội bộ của từng đơn vị. Vì vậy, phần dưới đây giúp bạn hiểu đúng các mốc thời gian và quy trình, chứ không thay được nội dung hợp đồng bạn đã ký.

1. Nợ quá hạn là gì? Phân biệt với nợ xấu

Nợ quá hạn là khoản nợ mà bạn không thanh toán đúng hạn một phần hoặc toàn bộ nợ gốc, lãi theo thỏa thuận. Với thẻ tín dụng, khoản nợ trở thành quá hạn ngay khi bạn không hoàn thành nghĩa vụ trả nợ đến hạn theo thỏa thuận phát hành và sử dụng thẻ.

Nợ xấu là một khái niệm khác và hẹp hơn: đây là thuật ngữ dùng cho các khoản nợ thuộc nhóm 3, nhóm 4 và nhóm 5. Một khoản vừa trễ hạn vài ngày chưa chắc đã là nợ xấu, nhưng nếu bạn không xử lý sớm, khoản nợ có thể chuyển sang nhóm rủi ro cao hơn theo thời gian.

1.1 Nợ quá hạn và nợ xấu có giống nhau không?

Hai khái niệm này liên quan nhưng không đồng nhất. Nợ quá hạn mô tả việc bạn chậm thực hiện nghĩa vụ thanh toán, còn nợ xấu phản ánh mức độ rủi ro sau khi tổ chức tín dụng phân loại khoản nợ theo quy định và hệ thống đánh giá riêng của họ.

Chẳng hạn, một khoản nợ quá hạn dưới 10 ngày vẫn có thể được phân vào nhóm 1 nếu tổ chức tín dụng đánh giá bạn có khả năng thu hồi đầy đủ. Khoản quá hạn đến 90 ngày thường thuộc nhóm 2, còn từ 91 ngày trở lên có thể bước vào nhóm 3, tức nhóm nợ xấu. Ngoài số ngày, khoản nợ cũng có thể bị xếp vào nhóm rủi ro cao hơn do cơ cấu lại thời hạn, vi phạm thỏa thuận hoặc kết quả đánh giá định tính khác.

1.2 Vì sao nợ quá hạn cần được xử lý sớm?

Càng chậm trả lâu, bạn càng có nguy cơ phát sinh lãi quá hạn, phí theo hợp đồng và bị nhắc nợ nhiều hơn, đồng thời lịch sử tín dụng của bạn cũng bị ảnh hưởng. Khi hồ sơ chuyển sang nhóm nợ xấu, khả năng bạn được phê duyệt khoản vay hoặc thẻ tín dụng mới thường giảm đáng kể.

Để biết tình trạng hiện tại của mình, bạn có thể check CIC trên MoMo rồi đối chiếu lại với hợp đồng, sao kê hoặc thông báo của tổ chức cho vay. Điểm và dữ liệu tín dụng ở đây do CIC (Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam, thuộc Ngân hàng Nhà nước) cung cấp; MoMo chỉ giúp bạn tra cứu và hiển thị lại, không chấm điểm và không quyết định điểm của bạn.

2. Phân loại nhóm nợ quá hạn theo số ngày trễ hạn

Theo phương pháp định lượng tại Thông tư 31/2024/TT-NHNN, các khoản nợ được chia thành 5 nhóm. Bảng dưới đây giúp bạn hình dung mốc thời gian cơ bản:

Nhóm nợMốc quá hạn cơ bảnÝ nghĩa
Nhóm 1 - Nợ đủ tiêu chuẩnDưới 10 ngày và được đánh giá có khả năng thu hồi đầy đủChưa phải nợ xấu
Nhóm 2 - Nợ cần chú ýĐến 90 ngày, trừ trường hợp vẫn đủ điều kiện nhóm 1Chưa phải nợ xấu nhưng là tín hiệu rủi ro
Nhóm 3 - Nợ dưới tiêu chuẩnTừ 91 đến 180 ngàyBắt đầu thuộc nợ xấu
Nhóm 4 - Nợ nghi ngờTừ 181 đến 360 ngàyNợ xấu, rủi ro cao
Nhóm 5 - Nợ có khả năng mất vốnTrên 360 ngàyNợ xấu, mức rủi ro cao nhất

Các mốc trên không phải tiêu chí duy nhất. Việc cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn giảm lãi do bạn không đủ khả năng thanh toán, hoặc vi phạm nghĩa vụ khác cũng có thể khiến khoản nợ bị phân loại vào nhóm cao hơn dù chưa đủ số ngày quá hạn tương ứng.

tỷ lệ nợ quá hạn bao nhiêu là an toàn

2.1 Trả góp chậm 5 ngày có bị nợ xấu không?

Thông thường thì chưa. Trả góp chậm 5 ngày chưa tự động bị coi là nợ xấu, vì khoản nợ quá hạn dưới 10 ngày vẫn có thể thuộc nhóm 1 nếu tổ chức tín dụng đánh giá bạn có khả năng thu hồi đầy đủ. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể bị tính lãi, phí chậm trả hoặc bị ghi nhận thanh toán trễ theo hợp đồng, nên đừng chủ quan chỉ vì chưa rơi vào nhóm nợ xấu.

2.2 Nợ quá hạn 10-90 ngày có bị báo lên CIC chưa?

Có. Tổ chức tín dụng có nghĩa vụ cung cấp thông tin tín dụng theo quy định, nên bạn không cần đợi đến khi thành nợ xấu mới có dữ liệu trên CIC. Khoản nợ nhóm 2 chưa được gọi là nợ xấu, nhưng vẫn có thể ảnh hưởng đến cách ngân hàng đánh giá hồ sơ của bạn sau này.

2.3 Quá hạn bao nhiêu ngày là nợ xấu?

Theo mốc định lượng thông thường, khoản nợ quá hạn từ 91 ngày thuộc nhóm 3 và được tính là nợ xấu. Dù vậy, khoản nợ của bạn có thể bị xếp vào nhóm 3 đến 5 sớm hơn nếu rơi vào các trường hợp cơ cấu lại, vi phạm thỏa thuận hoặc bị đánh giá suy giảm khả năng trả nợ.

3. Nợ quá hạn bao lâu thì bị khởi kiện ra tòa?

Không có quy định buộc ngân hàng phải chờ khoản nợ quá hạn đủ 90 ngày hoặc chuyển sang nhóm 3 mới được khởi kiện. Ngay khi nghĩa vụ thanh toán đến hạn mà bạn không thực hiện, bên cho vay đã có cơ sở cho rằng quyền lợi theo hợp đồng của họ bị xâm phạm, và họ có thể chọn biện pháp pháp lý bất cứ lúc nào sau đó.

Trong thực tế, ngân hàng thường cân nhắc khởi kiện khi bạn kéo dài việc không trả nợ, né tránh liên hệ, không thực hiện phương án đã cam kết, hoặc khoản vay có giá trị lớn và có tài sản cần xử lý. Vì vậy, câu hỏi nợ ngân hàng bao lâu thì bị khởi kiện cần được trả lời dựa trên hợp đồng và diễn biến xử lý cụ thể của bạn, thay vì một con số duy nhất áp dụng cho mọi trường hợp.

3.1 Thời hiệu khởi kiện nợ quá hạn theo quy định pháp luật

Điều 429 Bộ luật Dân sự quy định thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 3 năm, tính từ ngày người có quyền biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Cách tính thời hiệu trong một vụ việc cụ thể còn có thể liên quan đến việc bạn có thừa nhận nghĩa vụ, đã thực hiện một phần nghĩa vụ, hay có các sự kiện pháp lý khác làm thay đổi mốc tính.

3.2 Nợ tiền ngân hàng bao nhiêu thì có thể bị khởi kiện?

Pháp luật tố tụng dân sự không đặt ra một mức nợ tối thiểu chung để ngân hàng được nộp đơn khởi kiện. Khoản nợ lớn hay nhỏ đều có thể phát sinh tranh chấp nếu có hợp đồng, nghĩa vụ đến hạn và vi phạm. Trên thực tế, bên cho vay vẫn sẽ cân nhắc chi phí theo đuổi vụ việc, khả năng thu hồi và phương án xử lý phù hợp trước khi quyết định.

3.3 Quy trình khởi kiện nợ quá hạn diễn ra như thế nào?

  • Ngân hàng gửi thông báo đến hạn, nhắc nợ và yêu cầu bạn thanh toán.
  • Hai bên có thể trao đổi phương án trả nợ, gia hạn hoặc cơ cấu nếu bạn đáp ứng điều kiện.
  • Nếu không đạt được thỏa thuận, ngân hàng chuẩn bị hồ sơ và nộp đơn tại Tòa án có thẩm quyền.
  • Tòa án xem xét thụ lý, tổ chức hòa giải và xét xử nếu hòa giải không thành.
  • Khi bản án hoặc quyết định có hiệu lực mà bạn không tự nguyện thực hiện, cơ quan thi hành án có thể áp dụng biện pháp theo pháp luật.

4. Ngân hàng xử lý nợ quá hạn, nợ xấu như thế nào?

nợ xấu ngân hàng có sao không

4.1 Nhắc nợ và trao đổi phương án thanh toán

Bước đầu thường là tin nhắn, cuộc gọi, email hoặc văn bản nhắc nợ. Bạn nên phản hồi sớm, xác nhận số tiền cần trả và đề xuất một lịch thanh toán thực tế với khả năng của mình. Việc im lặng hoặc né tránh thường khiến hồ sơ khó xử lý hơn, vì ngân hàng sẽ có ít cơ sở để tin bạn vẫn có thể hợp tác.

4.2 Cơ cấu lại thời hạn trả nợ nếu đủ điều kiện

Ngân hàng có thể xem xét điều chỉnh kỳ hạn hoặc gia hạn theo quy định và chính sách nội bộ, nhưng đây không phải quyền đương nhiên của bạn. Việc cơ cấu cũng có thể tác động đến phân loại nợ, nên bạn cần yêu cầu ngân hàng giải thích rõ trước khi ký thỏa thuận mới.

4.3 Chuyển giao, bán nợ hoặc xử lý tài sản bảo đảm

Tùy hồ sơ, khoản nợ của bạn có thể được chuyển cho bộ phận quản lý nợ, bán theo quy định, hoặc xử lý tài sản bảo đảm. Nếu bạn có thế chấp, ngân hàng có thể yêu cầu xử lý tài sản theo hợp đồng và pháp luật. Nếu không có tài sản bảo đảm, ngân hàng vẫn có thể khởi kiện để yêu cầu bạn thực hiện nghĩa vụ.

5. Hậu quả khi bị nợ xấu: ảnh hưởng CIC và khả năng vay lại

5.1 Thông tin tiêu cực có thể được cung cấp trong tối đa 5 năm

Theo Thông tư 15/2023/TT-NHNN, thông tin tiêu cực về khách hàng vay chỉ được cung cấp trong thời gian tối đa 5 năm kể từ ngày kết thúc thông tin tiêu cực, trừ trường hợp phục vụ yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước. Điều này không có nghĩa là hồ sơ của bạn phải đợi đúng 5 năm mới được xem xét lại; quyết định cấp tín dụng vẫn thuộc về từng tổ chức.

5.2 Khó vay vốn hoặc mở thẻ tín dụng mới

Ngân hàng sử dụng thông tin CIC cùng thu nhập, dư nợ, tài sản và hệ thống xếp hạng nội bộ để thẩm định hồ sơ của bạn. Lịch sử trễ hạn khiến hồ sơ có mức rủi ro cao hơn, kể cả khi khoản nợ đó đã được bạn tất toán.

5.3 Nguy cơ bị khởi kiện và xử lý tài sản

Nếu hai bên không đạt được phương án thanh toán, ngân hàng có thể yêu cầu Tòa án giải quyết. Với khoản vay có tài sản bảo đảm, việc xử lý tài sản có thể được thực hiện theo thỏa thuận và quy định pháp luật.

6. Tỷ lệ nợ quá hạn bao nhiêu là an toàn?

Cụm từ “tỷ lệ nợ quá hạn” hoặc “tỷ lệ nợ xấu” thường là chỉ số quản trị ở cấp ngân hàng, được tính bằng dư nợ xấu so với tổng dư nợ. Đây không phải chỉ số an toàn dành cho một cá nhân. Với bạn, mục tiêu phù hợp nhất vẫn là không để bất kỳ khoản nào quá hạn, chứ không phải tính xem trễ bao nhiêu phần trăm thì “vẫn an toàn”.

quy định về nợ quá hạn

6.1 Có ngưỡng nợ quá hạn an toàn cho cá nhân không?

Không có ngưỡng như vậy. Dù số tiền chậm trả nhỏ hoặc chỉ chiếm tỷ lệ thấp so với thu nhập, việc vi phạm ngày đến hạn vẫn có thể phát sinh chi phí và ảnh hưởng đến lịch sử thanh toán của bạn. Vì vậy, hãy ưu tiên trả ít nhất số tiền đến hạn theo hợp đồng, và liên hệ bên cho vay trước khi bạn mất khả năng thanh toán, không phải sau đó.

7. Câu hỏi thường gặp về nợ quá hạn và khởi kiện

Trả góp chậm 5 ngày có bị nợ xấu không?

Thông thường chưa tự động thành nợ xấu. Khoản dưới 10 ngày có thể vẫn thuộc nhóm 1 nếu đáp ứng điều kiện, nhưng vẫn có thể phát sinh phí, lãi hoặc bị ghi nhận trễ hạn.

Nợ quá hạn 10 ngày có bị báo lên CIC chưa?

Có. Thông tin tín dụng được tổ chức tín dụng cung cấp theo quy định, không phải đợi đến khi thành nợ xấu mới xuất hiện. Bạn nên kiểm tra báo cáo CIC và trao đổi trực tiếp với bên cho vay sớm.

Đóng lãi chậm bao lâu thì bị nợ xấu?

Mốc định lượng thông thường là từ 91 ngày quá hạn đối với nhóm 3, nhưng việc cơ cấu hoặc đánh giá rủi ro có thể khiến khoản nợ bị xếp nhóm cao hơn sớm hơn mốc này.

Sau khi trả hết nợ xấu bao lâu thì CIC được xóa?

Bạn không nên hiểu là dữ liệu biến mất ngay sau khi tất toán. Thông tin tiêu cực có thể tiếp tục được cung cấp tối đa 5 năm kể từ ngày kết thúc thông tin tiêu cực.

Nợ ngân hàng không trả có bị đi tù không?

Mất khả năng thanh toán thông thường là quan hệ dân sự. Trách nhiệm hình sự chỉ được xem xét khi có dấu hiệu chiếm đoạt, như dùng thủ đoạn gian dối, bỏ trốn để chiếm đoạt, có khả năng nhưng cố tình không trả, hoặc sử dụng tài sản vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả.

Chủ động tránh nợ quá hạn với MoMo

Bạn có thể lưu thông tin khoản vay để thanh toán khoản vay trên MoMo, theo dõi ngày đến hạn và kiểm tra trạng thái gạch nợ. Bên cạnh đó, hãy xem báo cáo CIC trên MoMo định kỳ để phát hiện khoản vay hoặc thông tin bất thường sớm nhất có thể.

Nguyên tắc quan trọng nhất vẫn là xử lý ngay từ ngày đầu trễ hạn: xác minh số tiền, thanh toán phần bạn có thể trả, và chủ động liên hệ với tổ chức tín dụng. Đừng đợi đến khi nhận thông báo khởi kiện mới bắt đầu tìm phương án, vì lúc đó lựa chọn của bạn sẽ ít hơn nhiều.

Nguồn tham khảo chính thống

Lưu ý: Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không phải tư vấn tài chính hoặc pháp lý. Hợp đồng tín dụng, tình trạng hồ sơ và quyết định của từng tổ chức tín dụng mới là căn cứ trực tiếp cho từng trường hợp.

Mọi thắc mắc vui lòng liên hệ MoMo theo 3 cách:

  • Hotline: 1900 54 54 41 (1.000đ/phút).

Điểm Tín Dụng CIC là chỉ số thể hiện vị thế tài chính của bạn trong hệ thống tín dụng quốc gia, do Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC) thu thập và tổng hợp từ lịch sử vay và thanh toán tại các ngân hàng, tổ chức tài chính. MoMo là bên giúp bạn tra cứu và hiển thị lại thông tin này, không chấm điểm và không quyết định điểm của bạn. Điểm tín dụng cao là tín hiệu tốt nhưng không phải cam kết chắc chắn được duyệt vay. Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không phải tư vấn tài chính hoặc pháp lý.