Lịch Sử Tín Dụng Là Gì? Hướng Dẫn Đọc Và Kiểm Tra Chi Tiết

Thông tin mang tính tham khảo, không phải tư vấn tài chính.

Lịch sử tín dụng là gì?

Lịch sử tín dụng là bản ghi lại toàn bộ quá trình bạn vay và trả nợ, từ thẻ tín dụng, khoản vay ngân hàng cho tới các khoản mua trả góp. Hồ sơ này do Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC) thuộc Ngân hàng Nhà nước lưu trữ, và các tổ chức tín dụng tra cứu mỗi khi bạn nộp hồ sơ vay mới.

Lịch sử tín dụng là gì?

Một điểm hay bị nhầm: điểm tín dụng không phải là lịch sử tín dụng. Lịch sử tín dụng là dữ liệu thô, gồm từng khoản vay, số tiền, ngày đến hạn và bạn có trả đúng hạn không. Điểm tín dụng là con số tổng hợp được tính từ dữ liệu đó. Nói đơn giản: lịch sử tín dụng là học bạ, còn điểm tín dụng là điểm trung bình trên học bạ đó.

Thông tin tạo nên lịch sử tín dụng của bạn

Lịch sử tín dụng của bạn được xây dựng từ bốn nhóm thông tin chính: số khoản vay và thẻ tín dụng đang có, số tiền đã và đang vay, tình trạng trả nợ đúng hay trễ hạn, và nhóm nợ mà CIC phân loại cho từng khoản. Hiểu rõ bốn nhóm này giúp bạn biết mình đang đứng ở đâu trước khi nộp bất kỳ hồ sơ vay nào.

Thông tin vay và thẻ tín dụng đang có

CIC ghi lại tất cả các khoản vay và thẻ tín dụng đứng tên bạn tại các tổ chức tín dụng được phép hoạt động ở Việt Nam, gồm ngân hàng, công ty tài chính tiêu dùng và các tổ chức tín dụng khác có nghĩa vụ báo cáo.

Thông tin được ghi nhận cho từng khoản gồm tên tổ chức cấp tín dụng, loại sản phẩm (vay tiêu dùng, vay mua xe, thẻ tín dụng...), số dư nợ hiện tại, hạn mức và ngày mở hoặc ngày bắt đầu khoản vay. Tổ chức tín dụng mới sẽ nhìn vào danh sách này để tính tổng nghĩa vụ nợ của bạn, vì một người đang gánh nhiều khoản cùng lúc sẽ được đánh giá khác với người chỉ có một khoản.

Bạn lưu ý:  thẻ tín dụng bạn mở nhưng chưa dùng vẫn được tính vào hạn mức tín dụng tổng. Ngân hàng có thể lo ngại rằng bạn sẽ rút hết hạn mức đó bất cứ lúc nào, và điều đó làm tăng rủi ro trên hồ sơ của bạn.

Thông tin tạo nên lịch sử tín dụng của bạn

Lịch sử thanh toán đúng hạn, trễ hạn

Đây là phần có trọng số lớn nhất trong hồ sơ tín dụng. Mỗi kỳ thanh toán, tổ chức cấp tín dụng báo cáo lên CIC bạn đã trả đúng hạn, trả trễ bao nhiêu ngày, hay chưa trả. Thông tin này được lưu theo từng kỳ và không tự biến mất sau một tháng.

Trả đúng hạn đều đặn nhiều kỳ liên tiếp là cách duy nhất để xây dựng lịch sử tốt theo thời gian. Ngược lại, một lần trễ hạn để lại dấu vết, và bên thẩm định hồ sơ sẽ thấy được điều đó.

Một số mốc cần biết:

• Trả trễ dưới 10 ngày thường được ghi nhận nhưng chưa chuyển nhóm nợ nặng hơn ở nhiều tổ chức, tuy nhiên vẫn là dấu hiệu đáng chú ý.

• Trả trễ từ 10 ngày trở lên bắt đầu ảnh hưởng rõ đến phân loại nhóm nợ.

• Thông tin tiêu cực về khách hàng vay được cung cấp tối đa 5 năm kể từ ngày kết thúc thông tin tiêu cực, trừ trường hợp phục vụ yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước theo quy định pháp luật.

Nếu bạn đang gần tới hạn thanh toán và chưa đủ tiền trả toàn bộ, trả tối thiểu đúng hạn vẫn tốt hơn bỏ qua kỳ đó. Kỳ bị bỏ qua sẽ được ghi nhận là chưa thanh toán và có thể đẩy khoản nợ sang nhóm cao hơn.

Nhóm nợ theo CIC

CIC phân loại từng khoản nợ vào một trong năm nhóm, căn cứ trên số ngày quá hạn và tình trạng tất toán. Cơ sở pháp lý là Thông tư 31/2024/TT-NHNN, có hiệu lực từ 01/07/2024, quy định về phân loại tài sản có của tổ chức tín dụng.

Khoản nợ ở nhóm 1 không cản trở việc vay tiếp. Từ nhóm 2 trở lên, hầu hết tổ chức tín dụng sẽ thận trọng hơn hoặc từ chối. Từ nhóm 3 trở lên, khoản vay mới gần như không được duyệt cho tới khi bạn tất toán và lịch sử đủ thời gian để cải thiện.

Một khoản nợ đã tất toán không đồng nghĩa thông tin tiêu cực bị xóa ngay. Theo Thông tư 15/2023/TT-NHNN, thông tin tiêu cực về khách hàng vay được cung cấp tối đa 5 năm kể từ ngày kết thúc thông tin tiêu cực, trừ trường hợp phục vụ yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước theo quy định pháp luật. Trong thời gian đó, tổ chức tín dụng có thể tiếp cận thông tin theo quy định khi tra cứ.

Vì sao lịch sử tín dụng ảnh hưởng đến khoản vay?

Lịch sử tín dụng là thứ đầu tiên ngân hàng và tổ chức tín dụng nhìn vào khi xét duyệt hồ sơ vay của bạn, vì nó cho họ thấy bạn đã trả nợ ra sao trong quá khứ.

Cơ chế hoạt động đơn giản: tổ chức tín dụng không gặp bạn lần nào trước đó, nên họ không có cách nào biết bạn có trả đúng hạn không. Lịch sử tín dụng trên hệ thống CIC lấp đầy khoảng trống đó. Nếu hồ sơ của bạn cho thấy nhiều kỳ trả đúng hạn, đủ số tiền, ngân hàng có căn cứ để tin rằng khoản vay lần này cũng sẽ được hoàn trả. Ngược lại, nếu có kỳ trả trễ hoặc chưa trả, mức độ rủi ro trong mắt họ tăng lên và quyết định xét duyệt thay đổi theo.

Vì sao lịch sử tín dụng ảnh hưởng đến khoản vay?

Cụ thể, lịch sử tín dụng ảnh hưởng tới ba thứ:

• Có được duyệt không. Hồ sơ thuộc nhóm nợ cao, đặc biệt nhóm 3 đến nhóm 5 theo phân loại của Thông tư 31/2024/TT-NHNN (hiệu lực từ 01/07/2024), thường bị từ chối thẳng vì tổ chức tín dụng không được phép gia tăng rủi ro với khách hàng đã có nợ xấu đang treo.

• Hạn mức được cấp bao nhiêu. Ngay cả khi được duyệt, lịch sử tín dụng không đẹp khiến ngân hàng chỉ cấp hạn mức thấp hơn mức bạn đề nghị, vì họ muốn giới hạn phần rủi ro họ đang chấp nhận.

• Lãi suất áp dụng. Một số tổ chức tín dụng dùng lịch sử tín dụng để quyết định mức lãi: hồ sơ sạch có thể được lãi suất tốt hơn so với hồ sơ có vài kỳ trả trễ, dù cả hai đều được duyệt.

Điểm hay bị hiểu nhầm là chỉ cần một lần trả trễ thì bị liệt vào nợ xấu. Thực tế không phải vậy. Trả trễ một vài ngày không đủ để bị phân loại vào nhóm có vấn đề, nhưng nó vẫn được ghi lại. Tích lũy nhiều lần trễ hoặc trễ dài sẽ đẩy khoản nợ lên nhóm cao hơn, và đó là khi hồ sơ vay bắt đầu gặp khó.

Thông tin nợ xấu không biến mất ngay sau khi bạn tất toán. Theo Thông tư 15/2023/TT-NHNN, thông tin tiêu cực về khách hàng vay được cung cấp tối đa 5 năm kể từ ngày kết thúc thông tin tiêu cực, trừ trường hợp phục vụ yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước theo quy định pháp luật. Vì vậy, giải quyết nợ xấu càng sớm càng tốt, thay vì chờ tới lúc cần vay mới lo.

Cách kiểm tra lịch sử tín dụng của bản thân

Bạn tra cứu lịch sử tín dụng của mình qua ba kênh chính thức: website CIC tại cic.org.vn, app của ngân hàng đang dùng (nếu ngân hàng đó có tích hợp), hoặc đến trực tiếp chi nhánh của tổ chức tín dụng. Trong ba kênh, website CIC là cách phổ biến nhất vì bạn tự làm được trên điện thoại mà không cần đặt lịch hẹn.

Nên tra cứu định kỳ ít nhất một lần mỗi năm, và nên tra thêm một lần trước khi nộp hồ sơ vay bất kỳ khoản nào, vì ngân hàng sẽ nhìn vào đúng tập dữ liệu đó để quyết định.

Cách kiểm tra lịch sử tín dụng của bản thân

Tra cứu lịch sử tín dụng trên website CIC

Bạn làm được trong vài phút, không mất phí cho lần tra cứu đầu tiên.

• Bạn vào cic.org.vn và chọn đăng ký tài khoản.

• Bạn điền thông tin cá nhân và tải lên ảnh CCCD hai mặt để hệ thống xác minh danh tính.

• Hệ thống gửi OTP về số điện thoại đã đăng ký để bạn xác nhận.

• Sau khi tài khoản được kích hoạt, bạn đăng nhập và chọn "Tra cứu báo cáo tín dụng cá nhân".

• Bạn xem báo cáo trực tiếp hoặc tải về dạng PDF.

Lần xác minh danh tính đầu tiên có thể mất một đến hai ngày làm việc. Nếu bạn đang chuẩn bị nộp hồ sơ vay, nên tra trước ít nhất một tuần để có đủ thời gian đối chiếu và xử lý nếu phát hiện sai sót.

Đọc báo cáo tín dụng CIC: chú ý điều gì?

Báo cáo CIC gồm nhiều mục, nhưng ba phần bạn cần đọc kỹ nhất là danh sách khoản vay đang đứng tên, nhóm nợ của từng khoản, và phần thông tin cá nhân.

Nhóm nợ là thứ ngân hàng nhìn vào đầu tiên. Theo Thông tư 31/2024/TT-NHNN (hiệu lực 01/07/2024), các tổ chức tín dụng phân loại nợ theo năm nhóm:

Nợ từ nhóm 3 trở lên thường khiến hồ sơ vay bị từ chối ở hầu hết ngân hàng. Ngay cả nhóm 2 cũng đủ để lãi suất được duyệt cao hơn bình thường.

Phần thông tin cá nhân và danh sách khoản vay cũng cần đọc để phát hiện sai sót. Hai loại lỗi thường gặp nhất là: khoản vay đã tất toán nhưng báo cáo vẫn ghi đang còn dư nợ, và thông tin cá nhân bị nhập sai từ phía tổ chức tín dụng.

Nếu phát hiện sai sót, bạn không khiếu nại trực tiếp với CIC mà phải liên hệ với tổ chức tín dụng đã báo cáo thông tin đó lên CIC. Tổ chức tín dụng có trách nhiệm kiểm tra và gửi yêu cầu điều chỉnh lại cho CIC. Bạn nên chuẩn bị hồ sơ gồm giấy tờ chứng minh khoản vay đã tất toán, ví dụ như giấy xác nhận tất toán do ngân hàng cấp, để quá trình xử lý nhanh hơn.

Giữ lịch sử tín dụng tốt: nên và không nên làm gì?

Giữ lịch sử tín dụng tốt không đòi hỏi bạn làm gì phức tạp, chỉ cần tránh đúng vài thói quen dễ bỏ quên.

Giữ lịch sử tín dụng tốt: nên và không nên làm gì?

Nên làm

Trả đúng hạn, kể cả khi chỉ có thể trả tối thiểu. Ngày đến hạn là mốc quan trọng nhất trong hồ sơ tín dụng của bạn. Một khoản trả trễ dù chỉ vài ngày vẫn được đối tác báo lên CIC và lưu trong lịch sử. Nếu tháng đó chưa đủ tiền trả toàn bộ, ưu tiên trả đúng hạn trước, dù là số tối thiểu, để giữ hồ sơ sạch.

Kiểm tra lịch sử tín dụng định kỳ. Sai sót trong dữ liệu CIC có thể xảy ra, ví dụ một khoản vay đã tất toán vẫn còn hiển thị dư nợ, hoặc một hợp đồng bạn không nhận ra xuất hiện dưới tên bạn. Những lỗi này ảnh hưởng tới điểm tín dụng của bạn dù bạn không làm gì sai. Phát hiện sớm thì xử lý kịp, để lâu thì mất nhiều thời gian hơn để đính chính.

Tất toán khoản nợ cũ trước khi mở khoản mới. Hồ sơ tín dụng ghi lại tổng dư nợ đang có của bạn. Nhiều khoản mở cùng lúc, dù bạn đang trả đều, vẫn khiến tổ chức tín dụng đánh giá bạn đang gánh nặng nợ cao và thận trọng hơn khi xét duyệt.

Không nên làm

Không mở nhiều khoản vay hoặc thẻ tín dụng trong thời gian ngắn. Mỗi lần bạn nộp hồ sơ xin vay, tổ chức tín dụng tra cứu hồ sơ CIC của bạn. Nhiều lần tra cứu trong một khoảng thời gian ngắn có thể là dấu hiệu bạn đang cần tiền gấp, và điều đó được tính vào hồ sơ của bạn.

Không bỏ qua khoản vay nhỏ. Khoản vay nhỏ dễ bị quên, nhưng nếu trả trễ thì vẫn bị ghi nhận giống hệt khoản vay lớn. Đặt nhắc nhở trước ngày đến hạn vài ngày để không bị bỏ sót.

Không chủ quan khi đóng tài khoản vay cũ. Sau khi tất toán, bạn nên giữ lại giấy tờ xác nhận hoặc chụp màn hình trạng thái trong app. Nếu hệ thống đối tác cập nhật chậm lên CIC, bạn có căn cứ để đề nghị đính chính.

Lịch sử tín dụng phản ánh thói quen tài chính theo thời gian, không phải kết quả của một giao dịch đơn lẻ. Thay đổi nhỏ, duy trì đều, thì hồ sơ cải thiện dần theo từng kỳ.

Lịch sử tín dụng xấu thì làm gì?

Lịch sử tín dụng xấu cải thiện được, nhưng không có cách nào hợp pháp để xóa nhanh. Thứ duy nhất thực sự có tác dụng là thay đổi hành vi từ hôm nay, rồi chờ thời gian ghi nhận lại.

Lịch sử tín dụng xấu thì làm gì?

Dưới đây là bốn việc bạn có thể bắt đầu ngay:

Trả đúng hạn từ nay, không trễ dù một ngày

Lịch sử thanh toán là yếu tố được ghi nhận liên tục. Mỗi kỳ bạn trả đúng hạn là một bản ghi tốt được thêm vào hồ sơ, dần đè lên các bản ghi xấu cũ. Ngược lại, một lần trễ thêm lúc này sẽ kéo dài thêm thời gian hồi phục. Nếu bạn đang có nhiều khoản, đặt nhắc nhở tự động hoặc trả sớm vài ngày trước hạn để tránh quên.

Tất toán khoản nợ quá hạn cũ càng sớm càng tốt

Nợ quá hạn chưa tất toán vẫn đang tích thêm phí và giữ bạn ở nhóm nợ xấu. Thanh toán hết khoản đó không xóa được lịch sử xấu, nhưng nó dừng vết thương lại, đồng thời giúp hồ sơ CIC phản ánh đúng rằng bạn đã hoàn thành nghĩa vụ. Nếu chưa đủ tiền trả toàn bộ một lần, liên hệ tổ chức tín dụng để hỏi về phương án trả theo kỳ, vì họ thường muốn thu hồi được nợ hơn là giữ khoản xấu mãi.

Không mở thêm khoản vay mới khi chưa ổn định

Mỗi lần bạn nộp hồ sơ vay, tổ chức tín dụng truy vấn CIC và để lại dấu. Nhiều truy vấn trong thời gian ngắn báo hiệu bạn đang cần tiền gấp, và điều đó khiến hồ sơ trông rủi ro hơn. Trong giai đoạn đang cải thiện lịch sử, hãy hạn chế mở khoản vay mới trừ khi thực sự cần thiết.

Giảm tỷ lệ sử dụng hạn mức thẻ tín dụng

Nếu bạn đang dùng thẻ tín dụng, tỷ lệ dư nợ trên tổng hạn mức càng thấp càng tốt. Dùng gần hết hạn mức thẻ, dù bạn trả đúng hạn, vẫn là tín hiệu cho thấy bạn đang phụ thuộc nhiều vào tín dụng. Thông thường giữ tỷ lệ này dưới 30% được coi là lành mạnh, nhưng con số cụ thể do từng tổ chức tín dụng tự đánh giá.

Theo Thông tư 31/2024/TT-NHNN (hiệu lực từ 01/07/2024), thông tin tiêu cực về khách hàng vay được cung cấp tối đa 5 năm kể từ ngày kết thúc thông tin tiêu cực, trừ trường hợp phục vụ yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước theo quy định pháp luật. Trong thời gian này, tổ chức tín dụng có thể tiếp cận thông tin theo quy định khi tra cứu. Đây là lý do cải thiện lịch sử tín dụng cần thời gian, không phải vài tuần.

Câu hỏi thường gặp về lịch sử tín dụng

Lịch sử tín dụng xấu có vay được không?

Vay được, nhưng khó hơn và thường với điều kiện kém thuận lợi hơn. Hầu hết tổ chức tín dụng vẫn xem xét hồ sơ, nhưng họ sẽ cân nhắc kỹ hơn về mức lãi suất, hạn mức và kỳ hạn cho phép.

Kết quả phụ thuộc vào mức độ xấu trong hồ sơ của bạn. Nợ nhóm 2 (quá hạn dưới 90 ngày) ít ảnh hưởng hơn nợ nhóm 3, 4 hoặc 5. Một số tổ chức tài chính có sản phẩm dành riêng cho người đang cải thiện lịch sử, nhưng thường đi kèm lãi suất cao hơn để bù rủi ro.

Cách thực tế nhất là tất toán khoản nợ còn treo trước, giữ thói quen trả đúng hạn trong vài tháng tiếp theo, rồi mới nộp hồ sơ vay mới. Một hồ sơ có vết nhưng đang phục hồi rõ ràng vẫn thuyết phục hơn một hồ sơ có vết và đứng yên.

Lịch sử tín dụng khác điểm tín dụng như thế nào?

Lịch sử tín dụng là toàn bộ hồ sơ về các khoản vay và thẻ tín dụng của bạn, còn điểm tín dụng là một con số được tính từ hồ sơ đó.

Hình dung đơn giản: lịch sử tín dụng là học bạ ghi đủ môn học và điểm từng bài kiểm tra, còn điểm tín dụng là điểm trung bình học kỳ. Học bạ cho thấy chi tiết, điểm trung bình cho nhìn nhanh được toàn cảnh.

Trong thực tế, cán bộ tín dụng thường xem cả hai. Điểm tín dụng giúp lọc nhanh hồ sơ, nhưng lịch sử mới là thứ giải thích tại sao điểm đó lại như vậy. Một khoản nợ xấu được tất toán từ lâu và lịch sử sau đó sạch sẽ sẽ trông khác hẳn so với một hồ sơ đang có nợ quá hạn chưa giải quyết, dù điểm tín dụng của hai người có thể gần nhau.

Lịch sử tín dụng được lưu trong bao lâu?

Thông tin tín dụng được lưu tại CIC thuộc Ngân hàng Nhà nước. Theo Thông tư 15/2023/TT-NHNN, thông tin tiêu cực về khách hàng vay được cung cấp tối đa 5 năm kể từ ngày kết thúc thông tin tiêu cực, trừ trường hợp phục vụ yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước theo quy định pháp luật.

Điều này có nghĩa là ngay cả sau khi trả hết nợ, vết trong hồ sơ vẫn còn đó một thời gian. Tổ chức tín dụng xem xét hồ sơ của bạn vẫn sẽ thấy lịch sử đó, dù trạng thái đã chuyển sang "đã tất toán". Vì vậy càng xử lý sớm, thời gian để hồ sơ thực sự sạch càng rút ngắn.

Kiểm tra lịch sử tín dụng trên MoMo có mất phí không?

Mức phí tra cứu (nếu có) được hiển thị trong ứng dụng MoMo trước khi bạn xác nhận giao dịch

Để biết chính xác điều kiện và mức phí hiện tại, bạn vào mục Tài Chính trong app MoMo, chọn dịch vụ Điểm Tín Dụng CIC để xem thông tin cập nhật nhất trước khi thực hiện.

Chưa từng vay có được xem là không có lịch sử tín dụng không?

Đúng. Nếu bạn chưa từng vay, chưa từng dùng thẻ tín dụng hoặc chưa có bất kỳ nghĩa vụ tài chính nào được báo cáo lên CIC, bạn được xem là chưa có lịch sử tín dụng.

Điều này không phải là tốt hay xấu theo nghĩa tuyệt đối, nhưng nó khiến tổ chức tín dụng khó đánh giá mức độ rủi ro của bạn. Không có dữ liệu để tham chiếu, họ không biết bạn sẽ trả nợ thế nào. Một số nơi từ chối hoặc giới hạn hạn mức với người mới, trong khi một số khác chấp nhận hồ sơ này kèm điều kiện thẩm định thu nhập chặt hơn.

Cách xây dựng lịch sử từ đầu thường là bắt đầu với một khoản vay nhỏ hoặc thẻ tín dụng hạn mức thấp, rồi trả đúng hạn đều đặn trong vài tháng. Sau đó hồ sơ của bạn sẽ bắt đầu có dữ liệu thật để tổ chức tín dụng tham chiếu.

Tra cứu lịch sử tín dụng ngay trên MoMo

Bạn có thể tra cứu lịch sử tín dụng của mình ngay trên MoMo mà không cần đến quầy hay đăng ký tài khoản ở nơi khác.

Tính năng Check CIC trên MoMo kết nối với dữ liệu của Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC) thuộc Ngân hàng Nhà nước. Bạn mở app, tìm mục Điểm Tín Dụng CIC, xác minh danh tính, rồi xem báo cáo gồm nhóm nợ hiện tại, lịch sử trả nợ và các khoản đang đứng tên bạn. Toàn bộ thao tác thực hiện ngay trên điện thoại.

Nếu lịch sử tín dụng của bạn đang ổn và bạn muốn dùng thử một sản phẩm tín dụng, MoMo có hai lựa chọn phù hợp với hai nhu cầu khác nhau:

• Vay Nhanh dành cho trường hợp bạn cần một khoản tiền mặt nhất định, với lãi suất và kỳ hạn cụ thể do tổ chức tín dụng đối tác quyết định.

• Ví Trả Sau dành cho chi tiêu hằng ngày, hạn mức đến 20 triệu đồng, lãi suất 0% trong kỳ thanh toán và miễn lãi đến 45 ngày.

Cả hai đều do ngân hàng đối tác cấp hạn mức, MoMo là trung gian thanh toán. Lịch sử tín dụng của bạn là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến việc có được duyệt hay không, vì vậy kiểm tra trước khi đăng ký giúp bạn chủ động hơn thay vì bị từ chối rồi mới biết lý do.