Cách lập bảng chi tiêu gia đình chi tiết giúp bạn quản lý tài chính tốt hơn

1. Bảng chi tiêu gia đình hàng tháng là gì? 

Bảng chi tiêu gia đình hàng tháng là công cụ ghi lại và theo dõi các khoản thu nhập, chi phí của gia đình trong suốt một tháng qua. Nó bao gồm các khoản chi cố định (như tiền nhà, điện, nước) và khoản chi biến đổi (như ăn uống, giải trí). Bảng chi tiêu gia đình hàng tháng sẽ giúp bạn có cái nhìn bao quát hơn về tài chính của gia đình và duy trì được sự cân đối ngân sách.

2. Vì sao phải lập bảng chi tiêu gia đình hàng tháng? 

2.1 Kiểm soát tài chính gia đình dễ dàng hơn

Khi bạn nắm rõ mọi khoản thu và chi của gia đình trong tháng, bạn sẽ dễ dàng điều chỉnh được ngân sách sao cho phù hợp với nhu cầu thực tế của gia đình và không còn phải lo lắng về việc chi tiêu quá mức hay không đủ tiền cho những việc quan trọng khác.

2.2 Tránh chi tiêu quá mức và lãng phí tiền bạc

Khi không có kế hoạch chi tiêu hợp lý, bạn thường dễ bị “vung tay quá trán”, đặc biệt là với những khoản nhỏ tưởng chừng không đáng kể nhưng cộng lại sẽ thành một số tiền lớn. Bảng chi tiêu gia đình hàng tháng sẽ giúp bạn nhận ra những chi tiêu không cần thiết để cắt giảm đi.

2.3 Giúp bạn lập kế hoạch tiết kiệm chuẩn bị cho các mục tiêu dài hạn khác

Ai cũng có những mục tiêu tài chính lớn như mua nhà, đầu tư, hoặc chuẩn bị quỹ học phí cho con cái. Để đạt được những mục tiêu này, việc tiết kiệm mỗi tháng là rất cần thiết. Bảng chi tiêu gia đình hàng ngày giúp bạn dễ dàng theo dõi được khoản tiết kiệm và đảm bảo rằng bạn đang đi đúng hướng. 

Dù bạn mới bắt đầu quản lý tài chính hay đã có kinh nghiệm, MoMo tin rằng những hướng dẫn dưới đây sẽ rất dễ hiểu và dễ thực hiện. MoMo sẽ giúp bạn thấy việc quản lý tài chính gia đình trở nên đơn giản và hiệu quả hơn bao giờ hết. Vậy chúng ta bắt đầu ngay nhé! 

3. Các khoản chi tiêu trong gia đình gồm những gì?

Để quản lý tài chính hiệu quả, trước hết bạn cần biết tiền đang được sử dụng vào những khoản nào. Thông thường, chi tiêu của một gia đình có thể chia thành 4 nhóm chính: chi tiêu cố định, chi tiêu không cố định, chi tiêu phát sinh và chi tiêu cho tiết kiệm, đầu tư.

3.1 Chi tiêu cố định (Fixed Expenses)

Chi tiêu cố định là những khoản phải thanh toán định kỳ và thường không thay đổi nhiều theo từng tháng. Đây là nhóm chi tiêu cần được ưu tiên khi lập ngân sách vì ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của cả gia đình.

Một số khoản chi cố định phổ biến gồm:

• Tiền thuê nhà hoặc trả góp mua nhà.
• Học phí của con.
• Tiền bảo hiểm.
• Tiền điện, nước. 
• Xăng xe hoặc chi phí đi lại.
• Phí internet, truyền hình.
• Khoản trả góp hoặc trả nợ định kỳ.

Do các khoản chi này khá ổn định, bạn nên dành ngân sách trước ngay khi nhận thu nhập để tránh ảnh hưởng đến những khoản chi khác.

3.2 Chi tiêu không cố định (Variable Expenses)

Chi tiêu không cố định là những khoản thay đổi theo nhu cầu sử dụng hoặc thói quen sinh hoạt của gia đình. Đây cũng là nhóm chi tiêu dễ điều chỉnh nhất nếu muốn tiết kiệm.

Ví dụ:

• Tiền ăn uống bên ngoài: Trà sữa, ăn tiệc, ăn uống với bạn bè…. 
• Tiền đám cưới, sinh nhật, thôi nôi…
• Mua sắm quần áo.
• Chi phí giải trí.
• Chi tiêu cho sở thích cá nhân.

Bạn không cần cắt giảm hoàn toàn những khoản này, nhưng nên theo dõi thường xuyên để tránh vượt ngân sách đã đặt ra.

3.3 Chi tiêu phát sinh và quỹ dự phòng

Không phải khoản chi nào cũng có thể dự đoán trước. Những sự cố như xe hỏng, thiết bị trong nhà cần sửa chữa, khám chữa bệnh hoặc các khoản hiếu hỉ đều có thể phát sinh bất cứ lúc nào.

Đó là lý do mỗi gia đình nên chuẩn bị một khoản quỹ dự phòng riêng thay vì sử dụng tiền dành cho sinh hoạt hằng tháng.

Thông thường, nhiều chuyên gia tài chính khuyến nghị quỹ dự phòng nên đủ để trang trải khoảng 3 đến 6 tháng chi phí sinh hoạt. Mức này có thể điều chỉnh tùy theo thu nhập, số thành viên trong gia đình và mức độ ổn định của công việc.

3.4 Chi tiêu cho tiết kiệm và đầu tư

Đây là khoản chi nhiều gia đình thường bỏ quên vì ưu tiên các nhu cầu trước mắt. Tuy nhiên, dành một phần thu nhập cho tiết kiệm hoặc đầu tư sẽ giúp bạn chuẩn bị tốt hơn cho các mục tiêu trong tương lai.

Khoản tiền này có thể được sử dụng để:

• Xây dựng quỹ khẩn cấp.
• Tiết kiệm mua nhà hoặc mua xe.
• Chuẩn bị chi phí học tập cho con.
• Đầu tư phù hợp với mục tiêu và khả năng chấp nhận rủi ro.
• Chuẩn bị cho kế hoạch nghỉ hưu.

Bạn không cần bắt đầu với số tiền lớn. Điều quan trọng là duy trì việc tiết kiệm hoặc đầu tư đều đặn theo khả năng tài chính của gia đình.

4. Các phương pháp quản lý chi tiêu gia đình phổ biến

Không có một phương pháp quản lý chi tiêu phù hợp với tất cả mọi gia đình. Tùy vào mức thu nhập, số thành viên và mục tiêu tài chính, bạn có thể lựa chọn cách lập ngân sách phù hợp hoặc kết hợp nhiều phương pháp với nhau.

4.1 Quy tắc 50/30/20

Quy tắc 50/30/20 là một trong những phương pháp quản lý tài chính cá nhân phổ biến vì dễ hiểu và dễ áp dụng.

Theo phương pháp này, thu nhập hằng tháng được chia thành ba nhóm:

• 50% dành cho các nhu cầu thiết yếu như tiền nhà, ăn uống, điện nước, đi lại hoặc học phí.
• 30% dành cho các khoản chi cá nhân như giải trí, mua sắm hoặc du lịch.
• 20% dành cho tiết kiệm, đầu tư hoặc trả nợ.

Tỷ lệ này chỉ mang tính tham khảo. Nếu chi phí sinh hoạt của gia đình cao hơn, bạn có thể điều chỉnh để phù hợp với thực tế.

4.2 Quy tắc 6 chiếc lọ

Quy tắc 6 chiếc lọ giúp chia thu nhập thành nhiều mục tiêu cụ thể hơn thay vì chỉ ba nhóm lớn.

Thông thường, thu nhập sẽ được phân bổ theo tỷ lệ:

• 55% cho chi phí sinh hoạt.
• 10% cho đầu tư tài chính.
• 10% cho tiết kiệm và bảo hiểm.
• 10% cho học tập và phát triển bản thân.
• 10% cho nhu cầu cá nhân, giải trí.
• 5% cho hoạt động cho đi hoặc từ thiện.

Phương pháp này phù hợp với những gia đình muốn quản lý chi tiêu chi tiết và xây dựng nhiều mục tiêu tài chính cùng lúc.

4.3 Phương pháp Kakeibo (Nhật Bản)

Kakeibo là phương pháp quản lý chi tiêu xuất phát từ Nhật Bản, tập trung vào việc ghi chép và suy nghĩ trước mỗi quyết định sử dụng tiền.

Thay vì chỉ ghi lại các khoản đã chi, Kakeibo khuyến khích bạn trả lời bốn câu hỏi:

• Bạn có bao nhiêu tiền trong tháng?
• Bạn cần chi bao nhiêu?
• Bạn muốn tiết kiệm bao nhiêu?
• Sau một tháng, bạn đã làm được điều gì và cần điều chỉnh gì?

Việc thường xuyên ghi chép và nhìn lại các khoản chi giúp bạn nhận ra những thói quen chưa hợp lý, từ đó điều chỉnh kế hoạch tài chính cho các tháng tiếp theo.

5. Chi tiết các bước giúp bạn lập bảng chi tiêu gia đình hàng tháng

5.1 Xác định các nguồn thu nhập hàng tháng

Bước đầu tiên là bạn cần xác định tất cả các nguồn thu nhập của các thành viên trong gia đình. Điều này rất quan trọng để bạn biết rõ mỗi tháng gia đình bạn có bao nhiêu tiền để chi tiêu.

• Lương chính: Đây là khoản thu nhập cố định từ công việc chính của các thành viên trong gia đình.
• Thu nhập thêm: Nếu bạn có công việc bán thời gian, làm thêm ngoài giờ hoặc các khoản thu nhập từ việc đầu tư, hãy ghi rõ vào bảng.
• Hỗ trợ tài chính từ người thân: Nếu gia đình bạn nhận hỗ trợ từ người thân hoặc có các khoản thu nhập bất thường khác như thưởng, tiền trúng thưởng cũng đừng quên liệt kê vào bảng.

Ví dụ thực tế:

5.2 Liệt kê các khoản chi tiêu cố định hàng tháng 

Sau khi đã biết rõ được các nguồn thu nhập, bước tiếp theo là bạn cần liệt kê tất cả các khoản chi tiêu cố định mà gia đình phải chi trả hàng tháng. Đây là những khoản chi phí mà bạn không thể cắt giảm hoặc thay đổi được và cần ưu tiên chi trả trước.

• Tiền nhà: Dù là bạn thuê nhà hay trả góp mua nhà, hãy ghi lại chính xác số tiền phải trả mỗi tháng.
• Tiền điện, nước, internet, điện thoại: Các chi phí này thường phải chi trả mỗi tháng. Tuy nhiên những chi phí này có thể thay đổi theo mức độ sử dụng.
• Xăng cộ, học phí: Bạn đừng quên ghi vào các khoản chi cố định như: Chi phí xăng xe cộ hoặc học phí của con cái.

Ví dụ thực tế: 

5.3 Liệt kê các khoản chi tiêu biến đổi hàng tháng

Các khoản chi tiêu biến đổi, không cố định là những chi phí có thể thay đổi theo thói quen, theo tác động ngoại cảnh và nhu cầu của gia đình bạn mỗi tháng. Những khoản này bạn có thể điều chỉnh hoặc cắt giảm để không bị vượt quá ngân sách vì tính chất của chúng là không bắt buộc. 

• Ăn uống: Chi phí mua thực phẩm hàng ngày, đi chợ và ăn ngoài.
• Hiếu hỷ: Đây là khoản chi phí cho các sự kiện như: Đám cưới, ma chay, sinh nhật...
• Giải trí, mua sắm: Các hoạt động như xem phim, mua quần áo, đồ gia dụng, hoặc du lịch.

Ví dụ thực tế: 

5.4 Áp dụng quy tắc 50/30/20 để phân bổ ngân sách

Một quy tắc hữu ích giúp bạn phân bổ ngân sách chi tiêu gia đình hàng tháng, đó là quy tắc 50/30/20. Quy tắc này giúp bạn đảm bảo rằng bạn đang sử dụng thu nhập của mình một cách hợp lý như: 50% thu nhập dành cho chi phí thiết yếu, 30% thu nhập cho chi tiêu linh hoạt, và 20% thu nhập để tiết kiệm hoặc đầu tư cho tương lai.

• 50% cho chi phí thiết yếu: Những khoản như tiền nhà, tiền điện nước, ăn uống và di chuyển.
• 30% cho chi tiêu linh hoạt: Các khoản như giải trí, mua sắm, du lịch.
• 20% cho tiết kiệm và đầu tư: Khoản tiết kiệm này có thể dành cho mục tiêu dài hạn như quỹ khẩn cấp, mua nhà hoặc đầu tư.

Ví dụ thực tế: 

5.5 Theo dõi chi tiêu thực tế hàng tháng 

Một bảng chi tiêu chỉ thực sự hiệu quả khi bạn thường xuyên theo dõi và cập nhật các khoản chi tiêu thực tế của mình. MoMo khuyên bạn nên ghi lại chi tiêu hàng ngày để dễ dàng so sánh với kế hoạch ban đầu.

• Ghi chép chi tiêu hàng ngày: Có thể dùng các ứng dụng quản lý tài chính cá nhân hoặc đơn giản là ghi vào sổ tay hay bảng tính excel.
• Đánh giá chi tiêu: Sau một tháng, hãy xem lại bảng chi tiêu để kiểm tra xem có khoản nào vượt quá ngân sách hay không và điều chỉnh cho tháng tiếp theo.

5.6 Sử dụng các công cụ hỗ trợ cho việc theo dõi chi tiêu hàng tháng

Hiện nay, có rất nhiều công cụ giúp bạn lập kế hoạch chi tiêu gia đình một cách nhanh chóng và dễ dàng nhất. Dưới đây là gợi ý những công cụ hỗ trợ cho việc lập bảng chi tiêu gia đình.

• Ứng dụng quản lý tài chính: Ứng dụng tài chính MoMo hoặc các ứng dụng ngân hàng sẽ tự động tổng hợp các khoản chi tiêu và giúp bạn theo dõi dễ dàng.
• Bảng tính Excel hoặc Google Sheets: Nếu bạn thích tự lập bảng chi tiêu, có thể tạo bảng trên Excel hoặc Google Sheets để ghi lại thu nhập và chi tiêu mỗi tháng.

6. Mẫu bảng chi tiêu gia đình hàng tháng

Dưới đây là gợi ý 3 mẫu bảng chi tiêu gia đình hàng tháng: 

Mẫu 1: Bảng chi tiêu gia đình theo quy tắc 50/30/20

Mẫu 2: Bảng chi tiêu gia đình với khoản tiết kiệm chi tiết

Mẫu 3: Bảng chi tiêu gia đình với nhiều khoản đầu tư

7. Cách ghi sổ chi tiêu gia đình

Ghi sổ chi tiêu giúp bạn biết tiền đang được sử dụng vào đâu, khoản nào vượt ngân sách và khoản nào có thể điều chỉnh. Bạn không cần ghi quá chi tiết, chỉ cần duy trì đều đặn và thống nhất cách theo dõi.

Bạn có thể thực hiện theo các bước sau:

Bước 1. Ghi lại toàn bộ nguồn thu

Trước tiên, hãy liệt kê tất cả nguồn thu của gia đình trong tháng, chẳng hạn như:

• Lương của vợ và chồng.
• Thu nhập từ công việc làm thêm.
• Tiền thưởng.
• Thu nhập từ đầu tư hoặc cho thuê tài sản (nếu có).

Việc xác định tổng thu nhập sẽ giúp bạn xây dựng ngân sách phù hợp.

Bước 2. Chia các khoản chi thành từng nhóm

Thay vì ghi từng khoản lẻ, hãy phân loại theo nhóm để dễ theo dõi, chẳng hạn:

• Nhà ở.
• Ăn uống.
• Đi lại.
• Giáo dục.
• Tiết kiệm.
• Giải trí.
• Chi phí phát sinh.

Cách này giúp bạn nhanh chóng nhận ra nhóm nào đang chi nhiều nhất.

Bước 3. Ghi lại các khoản chi hằng ngày

Sau mỗi khoản chi, hãy cập nhật ngay vào sổ hoặc ứng dụng quản lý chi tiêu. Việc ghi chép ngay sau khi phát sinh sẽ hạn chế tình trạng quên hoặc thiếu sót.

Bước 4. Đối chiếu vào cuối tháng

Cuối mỗi tháng, hãy xem lại toàn bộ khoản thu và chi để đánh giá:

• Khoản nào vượt ngân sách?
• Khoản nào có thể cắt giảm?
• Mục tiêu tiết kiệm có đạt được hay không?

Từ đó, bạn có thể điều chỉnh kế hoạch chi tiêu cho tháng tiếp theo.

8. Mẹo quản lý chi tiêu gia đình hiệu quả

Quản lý chi tiêu không chỉ là ghi chép mà còn cần duy trì những thói quen phù hợp. Dưới đây là một số mẹo đơn giản mà nhiều gia đình đang áp dụng.

Lập ngân sách trước khi bắt đầu tháng mới

Thay vì chi tiêu rồi mới tính toán, hãy xác định trước ngân sách cho từng nhóm chi phí. Điều này giúp cả gia đình chủ động hơn khi sử dụng tiền.

Theo dõi chi tiêu thường xuyên

Chỉ cần dành vài phút mỗi ngày để cập nhật các khoản thu, chi là bạn đã có thể kiểm soát dòng tiền tốt hơn.

Dành một khoản cho quỹ dự phòng

Các khoản chi phát sinh như sửa xe, khám chữa bệnh hoặc sửa chữa đồ dùng trong nhà có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Chuẩn bị sẵn quỹ dự phòng sẽ giúp gia đình giảm áp lực tài chính.

Tiết kiệm trước khi chi tiêu

Ngay khi nhận thu nhập, hãy dành một khoản cho tiết kiệm hoặc đầu tư rồi mới bắt đầu chi tiêu. Cách này giúp việc tích lũy trở thành thói quen.

Trao đổi kế hoạch tài chính với các thành viên

Nếu gia đình có nhiều người cùng quản lý tiền, việc thống nhất ngân sách và mục tiêu chi tiêu sẽ giúp hạn chế những khoản chi ngoài kế hoạch.

9. Cần lưu ý gì khi lập bảng chi tiêu gia đình hàng tháng? 

Một bảng chi tiêu chỉ phát huy hiệu quả khi phù hợp với tình hình thực tế của gia đình. Khi lập ngân sách, bạn nên lưu ý một số điểm sau.

Không lập ngân sách quá cứng nhắc

Mỗi tháng đều có những khoản chi phát sinh ngoài dự kiến. Vì vậy, bạn nên dành một phần ngân sách linh hoạt thay vì phân bổ toàn bộ thu nhập ngay từ đầu.

Dựa trên số liệu thực tế

Nếu chưa biết nên phân bổ bao nhiêu cho từng khoản chi, hãy xem lại lịch sử chi tiêu trong khoảng 2 đến 3 tháng gần nhất. Điều này giúp kế hoạch sát với thực tế hơn.

Điều chỉnh khi thu nhập thay đổi

Khi thu nhập tăng hoặc giảm, bạn cũng nên cập nhật lại bảng chi tiêu để phù hợp với khả năng tài chính của gia đình.

Đừng quên tiết kiệm

Nhiều gia đình chỉ ghi các khoản phải chi mà quên dành ngân sách cho tiết kiệm hoặc đầu tư. Hãy xem đây là một khoản chi cố định để duy trì việc tích lũy lâu dài.

Xem lại bảng chi tiêu mỗi tháng

Cuối mỗi tháng, hãy dành thời gian đánh giá kế hoạch đã thực hiện. Việc này giúp bạn phát hiện sớm những khoản chi chưa hợp lý và điều chỉnh cho tháng tiếp theo.

10. Những câu hỏi thường gặp về chi tiêu trong gia đình

Bảng chi tiêu gia đình gồm những khoản nào?

Một bảng chi tiêu gia đình thường bao gồm các nhóm chính như:

• Chi tiêu cố định.
• Chi tiêu sinh hoạt hằng ngày.
• Chi tiêu phát sinh.
• Tiết kiệm và đầu tư.
• Giải trí hoặc các khoản chi cá nhân.

Bạn có thể bổ sung hoặc lược bớt các nhóm này để phù hợp với nhu cầu của gia đình mình.

Có bao nhiêu loại chi tiêu trong gia đình?

Thông thường, chi tiêu gia đình được chia thành bốn nhóm chính:

• Chi tiêu cố định.
• Chi tiêu biến đổi.
• Chi tiêu phát sinh.
• Tiết kiệm và đầu tư.

Việc phân loại giúp bạn dễ lập ngân sách và theo dõi dòng tiền hơn.

Dùng Excel hay app để quản lý chi tiêu gia đình tốt hơn?

Điều này phụ thuộc vào thói quen của mỗi gia đình.

• Excel phù hợp nếu bạn muốn tự thiết kế bảng chi tiêu, tính toán linh hoạt và thường xuyên làm việc trên máy tính.
• Ứng dụng quản lý chi tiêu phù hợp nếu muốn ghi chép nhanh trên điện thoại, theo dõi mọi lúc và có báo cáo tự động.

Quan trọng nhất vẫn là duy trì việc ghi chép đều đặn.

Thu nhập 15 triệu đồng/tháng nên phân bổ chi tiêu gia đình thế nào?

Không có tỷ lệ cố định cho mọi gia đình. Tuy nhiên, nếu mới bắt đầu, bạn có thể tham khảo quy tắc 50/30/20:

• Khoảng 50% cho các nhu cầu thiết yếu.
• Khoảng 30% cho các khoản chi cá nhân hoặc linh hoạt.
• Khoảng 20% dành cho tiết kiệm, đầu tư hoặc trả nợ.

Nếu chi phí sinh hoạt đang chiếm tỷ trọng lớn hơn, bạn có thể điều chỉnh các tỷ lệ này để phù hợp với thực tế.

Làm sao để cả hai vợ chồng đều tuân thủ bảng chi tiêu?

Điều quan trọng là cùng thống nhất mục tiêu tài chính ngay từ đầu. Hai vợ chồng nên trao đổi về các khoản thu, chi, giới hạn ngân sách và thường xuyên xem lại kế hoạch để điều chỉnh khi cần. Khi cả hai cùng tham gia xây dựng kế hoạch, việc duy trì sẽ dễ dàng hơn.

Sổ tay hay app quản lý chi tiêu tốt hơn?

Cả hai đều có ưu điểm riêng.

• Sổ tay phù hợp với người thích ghi chép thủ công và muốn tập trung hơn khi quản lý tiền.
• Ứng dụng quản lý chi tiêu giúp cập nhật nhanh, thống kê tự động và thuận tiện khi sử dụng hằng ngày.

Bạn nên chọn cách mà mình có thể duy trì lâu dài thay vì theo một phương pháp cố định.

Làm sao tránh chi tiêu vượt kế hoạch?

Để hạn chế chi tiêu vượt ngân sách, bạn nên:

• Lập kế hoạch chi tiêu ngay từ đầu tháng.
• Theo dõi các khoản chi thường xuyên.
• Phân biệt rõ nhu cầu và mong muốn trước khi mua sắm.
• Dành một khoản cho các chi phí phát sinh.
• Đánh giá lại bảng chi tiêu vào cuối mỗi tháng để điều chỉnh khi cần.

Duy trì những thói quen này sẽ giúp bạn kiểm soát dòng tiền tốt hơn và từng bước xây dựng nền tảng tài chính ổn định cho gia đình.

Kết luận

Lập bảng chi tiêu gia đình hàng tháng là một bước cần thiết để đảm bảo bạn có thể kiểm soát tài chính một cách hiệu quả và bền vững. MoMo hy vọng rằng qua bài hướng dẫn này, bạn đã nắm được cách lập bảng chi tiêu một cách chi tiết và có thể áp dụng ngay vào cuộc sống hàng ngày của gia đình.

Hãy nhớ rằng, việc quản lý tài chính không chỉ giúp bạn đạt được những mục tiêu ngắn hạn mà còn giúp bạn xây dựng tương lai tài chính vững chắc. MoMo luôn bên cạnh để giúp bạn trên hành trình thực hiện các mục tiêu tài chính trong tương lai này!

Lưu ý: Thông tin trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo và không nên được xem là lời khuyên tài chính, đầu tư, hoặc pháp lý chính thức. MoMo không chịu trách nhiệm về bất kỳ sai sót hoặc thiếu sót nào có thể xảy ra. MoMo khuyến khích bạn nên tìm kiếm lời khuyên từ cố vấn tài chính hoặc chuyên gia trước khi đưa ra bất kỳ quyết định quan trọng nào liên quan đến tài chính cá nhân.