Luật bảo hiểm y tế mới nhất: Những quy định cần biết

Luật Bảo hiểm y tế hiện hành là Luật số 25/2008/QH12, được sửa đổi bởi Luật số 51/2024/QH15 (hiệu lực từ 01/07/2025). Văn bản hợp nhất số 22/VBHN-VPQH là tài liệu chính thống nhất để tra cứu mọi quy định về đối tượng, mức đóng và quyền lợi BHYT hiện nay. (Nguồn: baohiemxahoi.gov.vn)

Luật bảo hiểm y tế hiện hành là luật nào?

Để hiểu rõ cấu trúc pháp lý của chính sách an sinh này, bạn cần nắm vững tiến trình ban hành và sửa đổi của các văn bản luật. Thay vì chỉ áp dụng một văn bản đơn lẻ, Luật BHYT tại Việt Nam là sự kế thừa và bổ sung liên tục qua các thời kỳ phát triển kinh tế - xã hội.

Dưới đây là bảng tổng hợp các mốc văn bản pháp lý nền tảng điều chỉnh trực tiếp chính sách bảo hiểm y tế hiện nay:

Luật BHYT sửa đổi 2024 (Luật 51/2024/QH15) hiệu lực từ khi nào?

Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi số 51/2024/QH15 chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/07/2025. Đây là văn bản pháp lý quan trọng mang tính tái cấu trúc hệ thống khám chữa bệnh thành ba cấp chuyên môn và mở rộng tối đa quyền lợi cho người tham gia. Sự thay đổi này giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính, đảm bảo tính liên thông và công bằng trong việc tiếp cận dịch vụ y tế của người dân.

Luật bảo hiểm y tế hiện hành

 

Văn bản hợp nhất 22/VBHN-VPQH là gì, dùng để tra cứu thế nào?

Văn bản hợp nhất số 22/VBHN-VPQH do Văn phòng Quốc hội ban hành là tài liệu pháp lý gộp chung toàn bộ nội dung của Luật gốc năm 2008 và các luật sửa đổi năm 2014, 2024 thành một thể thống nhất. Người dân và doanh nghiệp nên sử dụng văn bản này để tra cứu trực tiếp các điều khoản pháp luật một cách dễ dàng, tránh việc phải đối chiếu thủ công giữa nhiều văn bản riêng lẻ khác nhau.

Đối tượng tham gia bảo hiểm y tế theo luật mới

Theo quy định tại Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế, toàn bộ công dân Việt Nam đều có trách nhiệm và quyền lợi tham gia bảo hiểm. Nhằm quản lý hiệu quả nguồn đóng, luật chia người tham gia thành 5 nhóm đối tượng chính dựa trên cơ chế chịu trách nhiệm tài chính đóng phí.

Bảng phân loại chi tiết 5 nhóm đối tượng tham gia bảo hiểm y tế theo quy định hiện hành:

Nhóm tự đóng và tham gia theo hộ gia đình

Nhóm tự đóng BHYT bao gồm người lao động tự do và các thành viên trong gia đình không thuộc nhóm được Nhà nước hỗ trợ đóng BHYT, đồng thời không thuộc diện được doanh nghiệp/cơ quan chi trả bảo hiểm theo hợp đồng lao động.

Điểm đặc trưng của nhóm này là chính sách giảm trừ định mức tăng dần theo số lượng thành viên tham gia trong cùng một năm tài chính nhằm khuyến khích cả gia đình cùng đăng ký an sinh xã hội. Việc tham gia đồng bộ giúp giảm thiểu đáng kể chi phí đóng và bảo vệ toàn diện sức khỏe cho mọi thế hệ trong gia đình. 

Tìm hiểu đối tượng tham gia bảo hiểm y tế theo luật mới

Đối tượng mới được bổ sung từ 2025

Luật sửa đổi số 51/2024/QH15 đã mở rộng thêm nhiều nhóm đối tượng đặc thù và thuộc diện chính sách an sinh xã hội được Nhà nước đóng hoặc hỗ trợ mức đóng BHYT. Cụ thể, các nhóm được bổ sung bao gồm:

• Nhân viên y tế thôn bản và người thuộc lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở - những lực lượng nòng cốt trực tiếp hỗ trợ người dân tại tuyến đầu.
• Người cao tuổi từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp tuất hàng tháng cũng được chính thức cấp thẻ BHYT miễn phí.

Việc bổ sung này thể hiện sự quan tâm thiết thực của Nhà nước trong việc bao phủ lưới an sinh y tế toàn diện đến từng cá nhân cống hiến và các hoàn cảnh lớn tuổi tại cộng đồng.

Mức đóng bảo hiểm y tế được tính thế nào?

Mức đóng bảo hiểm y tế của các nhóm đối tượng không cố định bằng một con số tuyệt đối mà được tính dựa trên tỷ lệ phần trăm (4,5%) của mức lương tháng, lương hưu, trợ cấp thất nghiệp hoặc mức lương cơ sở (mức tham chiếu) do Chính phủ quy định.

Cách tính mức đóng bảo hiểm y tế

 

Bước sang giai đoạn từ ngày 01/07/2026, theo quy định mới tại Nghị định số 161/2026/NĐ-CP, mức lương cơ sở được điều chỉnh tăng lên mức 2.530.000 đồng/tháng (thay vì mức 2.340.000 đồng trước đây). Sự thay đổi này trực tiếp làm điều chỉnh mức đóng thực tế của nhóm tham gia BHYT hộ gia đình và nhóm học sinh, sinh viên.

Để khuyến khích toàn dân tham gia, Nhà nước áp dụng chính sách giảm trừ định mức đóng cực kỳ ưu đãi cho các thành viên cùng hộ gia đình khi mua chung trong năm tài chính. Bảng giá cụ thể áp dụng từ ngày 01/07/2026 được tính toán chi tiết như sau:

(Số liệu mức đóng cập nhật mới nhất áp dụng cho chu kỳ ngân sách từ tháng 07/2026).

Tiện ích hỗ trợ trực tuyến: Gia hạn bảo hiểm y tế nhanh chóng

Nhiều người thường quên mất thời gian hết hạn thẻ BHYT cá nhân của mình, dẫn đến việc khi phát sinh đau ốm đột xuất thì thẻ đã mất giá trị sử dụng và buộc phải chịu thời gian chờ 30 ngày. Để giải quyết khó khăn này, ứng dụng Ví MoMo hỗ trợ gia hạn thẻ BHYT cá nhân trực tuyến trực tiếp trên điện thoại di động hoặc website MoMo, với thời gian nhanh chóng và thủ tục đơn giản.

Chỉ với vài phút thực hiện thao tác nhập mã số thẻ BHYT và xác nhận thanh toán tiện lợi, thẻ của bạn sẽ sớm được hệ thống ghi nhận thời gian nối tiếp liên tục mà không cần phải tốn công xếp hàng tại các cơ quan bảo hiểm.

Mức hưởng bảo hiểm y tế được chi trả bao nhiêu?

Tỷ lệ chi trả của quỹ BHYT cho mỗi ca khám chữa bệnh thực tế phụ thuộc vào nhóm đối tượng được in trên thẻ gốc của bạn và việc bạn đi khám đúng cấp chuyên môn hay khám vượt cấp (trái tuyến).

Với Luật BHYT mới, hệ thống khám chữa bệnh đã chính thức chuyển đổi từ cấu trúc hành chính địa phương cũ (tuyến huyện, tuyến tỉnh, tuyến Trung ương) sang 3 cấp chuyên môn kỹ thuật đồng bộ:

• Cấp ban đầu: Trạm y tế xã, phường, thị trấn, phòng khám đa khoa khu vực.
• Cấp cơ bản: Bệnh viện huyện, bệnh viện đa khoa khu vực, bệnh viện tỉnh hạng hai, hạng ba.
• Cấp chuyên sâu: Bệnh viện đa khoa/chuyên khoa tuyến tỉnh hạng một, bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế (Trung ương cũ).

Bảng tra cứu tỷ lệ hưởng BHYT khi điều trị nội trú và ngoại trú tại các cấp chuyên môn:

Mức hưởng khi khám đúng tuyến/ trái tuyến

Khi đi khám đúng tuyến hoặc đúng cấp chuyên môn quy định, người bệnh sẽ được quỹ BHYT chi trả trọn vẹn từ 80% đến 100% chi phí trong phạm vi quyền lợi.

Đối với trường hợp người bệnh tự đi khám chữa bệnh trái tuyến (không đúng cơ sở đăng ký ban đầu và không có giấy chuyển tuyến), mức hưởng được quy định chi tiết theo từng trường hợp như sau:

• Điều trị nội trú trái tuyến:
  • Tại cơ sở cấp cơ bản: Được hưởng 100% mức hưởng.
  • Tại cơ sở cấp chuyên sâu: Được hưởng 100% mức hưởng (áp dụng theo các quy định mới về phân tuyến và chuyên môn kỹ thuật).
  • Tại cơ sở cấp chuyên sâu tuyến trung ương: Được hưởng 40% mức hưởng nội trú theo quy định hiện hành.
• Khám ngoại trú trái tuyến:
  • Tại cơ sở cấp ban đầu và cấp cơ bản: Được hưởng 100% mức hưởng.
  • Tại cơ sở cấp chuyên sâu: Từ ngày 01/07/2026, người bệnh đi khám ngoại trú trái tuyến sẽ được quỹ BHYT thanh toán 50% mức hưởng theo quy định mới nhất tại Nghị định 188/2025/NĐ-CP (ví dụ: thẻ có mức hưởng 80% thì BHYT chi trả 40% chi phí).
• Trường hợp đặc biệt: Đối với các trường hợp chẩn đoán, điều trị bệnh hiếm, bệnh hiểm nghèo, bệnh cần phẫu thuật hoặc kỹ thuật cao theo danh mục của Bộ Y tế, người bệnh tự đi khám tại cơ sở cấp cơ bản hoặc cấp chuyên sâu vẫn được hưởng trọn vẹn 100% mức hưởng.

Mức hưởng bảo hiểm y tế khi khám đúng hoặc trái tuyến

Quyền lợi khi tham gia BHYT đủ 5 năm liên tục

Người tham gia BHYT liên tục từ đủ 5 năm trở lên sẽ được quỹ BHYT chi trả 100% chi phí khám chữa bệnh đúng tuyến khi có số tiền cùng chi trả lũy kế trong năm lớn hơn 6 tháng lương cơ sở. 

Kể từ ngày 01/07/2026, do mức lương cơ sở tăng lên 2.530.000 đồng/tháng, ngưỡng giới hạn cùng chi trả này được điều chỉnh tăng lên mức 15.180.000 đồng. Khi đạt đủ điều kiện, người bệnh cần mang các biên lai đến cơ quan BHXH địa phương để xin cấp Giấy chứng nhận không cùng chi trả trong năm dương lịch.

>> Tham khảo thêm: Hướng dẫn đăng ký, thủ tục khám bảo hiểm y tế trái tuyến đúng quy định

Thẻ bảo hiểm y tế và VSSID theo quy định mới

Cùng với tiến trình chuyển đổi số quốc gia, phương thức quản lý thẻ BHYT đã có những thay đổi lớn mang lại tiện ích tối đa cho người sử dụng. Theo quy định tại Điều 16 Luật sửa đổi, thẻ bảo hiểm y tế hiện nay được cấp dưới hai hình thức song song là bản điện tử (tích hợp trên ứng dụng di động) và phôi thẻ giấy truyền thống, có giá trị pháp lý hoàn toàn ngang nhau.

Ứng dụng VssID được Bảo hiểm xã hội Việt Nam phát triển đóng vai trò là công cụ đắc lực hỗ trợ người dân tra cứu quyền lợi và xác thực khám chữa bệnh trực tiếp trên điện thoại thông minh. Thông qua ứng dụng này, người bệnh có thể:

• Xuất trình hình ảnh thẻ điện tử có mã QR động để làm thủ tục tiếp nhận tại bệnh viện nhanh chóng mà không cần mang phôi giấy.
• Kiểm tra chi tiết lịch sử khám chữa bệnh, số tiền được quỹ hỗ trợ và mức đồng chi trả thực tế của bản thân.
• Quản lý thời hạn thẻ trực tuyến để chủ động nộp tiền đóng nối tiếp kịp thời.

Đồng thời, thẻ BHYT cũng đã được đồng bộ trực tiếp vào hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Người dân hoàn toàn có thể sử dụng thẻ Căn cước công dân gắn chíp hoặc tài khoản định danh điện tử VNeID cấp độ 2 để thay thế toàn bộ giấy tờ truyền thống khi đi viện.

Phương thức quản lý thẻ BHYT có những thay đổi lớn theo tiến trình chuyển đổi số

Những điểm mới nổi bật của Luật BHYT sửa đổi 2024

Để giúp bạn dễ dàng hình dung những cải tiến vượt trội của đợt cải cách luật lần này, dưới đây là bảng so sánh chi tiết các điểm thay đổi cốt lõi giữa quy định cũ và luật sửa đổi hiện hành:

Các câu hỏi thường gặp (FAQ)

Mức đóng BHYT hộ gia đình được giảm trừ thế nào?

Mức đóng BHYT hộ gia đình được giảm dần theo số lượng thành viên cùng tham gia. Người thứ nhất đóng 100% mức quy định, các thành viên tiếp theo lần lượt đóng 70%, 60%, 50% và từ người thứ năm chỉ còn 40%.

Thẻ BHYT điện tử có thay thế thẻ giấy không?

Thẻ BHYT điện tử trên ứng dụng VssID hoặc VNeID có giá trị pháp lý tương đương thẻ giấy khi đi khám chữa bệnh. Người dân chỉ cần xuất trình mã QR hoặc CCCD gắn chip đã đồng bộ dữ liệu để làm thủ tục.

Đối tượng nào được Nhà nước đóng BHYT?

Nhà nước đóng hoặc hỗ trợ mức đóng BHYT cho nhiều nhóm đối tượng theo quy định hiện hành. Trong đó có trẻ em dưới 6 tuổi, người có công (bao gồm cựu chiến binh, thương binh, bệnh binh, thân nhân liệt sĩ và các diện chính sách ưu đãi người có công khác), hộ nghèo và một số đối tượng chính sách khác nhằm bảo đảm quyền được chăm sóc sức khỏe.

Tóm lại, việc chủ động cập nhật các quy định mới nhất của Luật Bảo hiểm y tế là giải pháp thiết thực nhất để bạn tiết kiệm chi phí và bảo vệ quyền lợi của bản thân. Sức khỏe là tài sản vô giá, nhưng những rủi ro y tế thì không bao giờ báo trước. Đừng để sự bận rộn hay những thủ tục giấy tờ rườm rà làm gián đoạn hiệu lực của tấm thẻ BHYT, khiến bạn phải chịu thời gian chờ 30 ngày hoặc vô tình đánh mất mốc 5 năm liên tục rất giá trị.

Để hành trình bảo vệ sức khỏe luôn thông suốt và vẹn toàn, hãy mở ngay ứng dụng hoặc website MoMo để trải nghiệm tính năng gia hạn BHYT cá nhân trực tuyến chỉ trong vài phút. Không cần xếp hàng chờ đợi tại các cơ quan hành chính, mọi thao tác thanh toán giờ đây đều nhanh chóng, an toàn và được hệ thống bảo hiểm ghi nhận tức thì trực tiếp trên điện thoại của bạn. Chủ động giữ cho thẻ BHYT luôn còn hiệu lực cùng MoMo ngay hôm nay - điểm tựa an tâm vững vàng nhất cho mọi nhà!

Xem thêm:

• Chi tiết cách đóng bảo hiểm y tế tự nguyện theo hộ gia đình
• Bảo hiểm y tế cho người lao động tự do gồm những gì?
• Tham khảo bảo hiểm y tế cho người cao tuổi từ 75 tuổi
• Trường hợp bảo hiểm y tế cho người nghỉ việc được xử lý thế nào?