1. Lập kế hoạch tài chính cá nhân là gì?

Kế hoạch tài chính cá nhân còn được hiểu là kế hoạch ngân sách cá nhân, hoặc kế hoạch chi tiêu trong ngắn hạn hoặc dài hạn. Khi lập kế hoạch tài chính cá nhân, bạn đang đánh giá, theo dõi và hoạch định chi phí của bản thân trong một khoảng thời gian cụ thể, dựa trên dự định tương lai để sử dụng đồng tiền hợp lý hơn.

Giả sử bạn muốn mua nhà 2 tỷ đồng trong 5 năm, tức phải để ra khoảng 33 triệu đồng mỗi tháng. Một kế hoạch tài chính cá nhân giúp bạn nhìn thấy con số đó và biết mình đang đúng tiến độ hay chậm lại.

2. Các loại kế hoạch tài chính cá nhân

Tài chính cá nhân là tài sản của riêng một cá nhân, gồm 2 nhóm chính:

  • Khoản thu nhập như lương, thưởng, hoa hồng
  • Khoản tiết kiệm, đầu tư cá nhân (cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản...)

Kế hoạch tài chính cá nhân thường được phân loại theo thời gian và tính chất khoản tài chính:

  • Kế hoạch chi tiêu hằng ngày
  • Kế hoạch tiết kiệm dài hạn
  • Kế hoạch đầu tư (bất động sản, cổ phiếu, trái phiếu...)
  • Kế hoạch trả nợ
  • Kế hoạch tài chính khẩn cấp
  • Kế hoạch hưu trí

Bạn có thể tham khảo thêm 4 nguyên tắc vàng giúp quản lý tiền hiệu quả để hiểu rõ hơn cách ưu tiên các khoản tiền của mình.

3. Vì sao phải lập kế hoạch tài chính cá nhân trong thời đại số?

kế hoạch tài chính

Lập kế hoạch tài chính cá nhân giúp bạn chủ động hoạch định tốt nguồn tiền trong tương lai.

Tìm hiểu về kế hoạch tài chính cá nhân rất cần thiết nếu bạn có dự định lớn liên quan đến nguồn tiền trong tương lai, vì 3 lý do:

  • Công nghệ tài chính thay đổi nhanh, đòi hỏi bạn thích nghi và học cách sử dụng để không bị bỏ lại trong việc quản lý tiền.
  • Sự tiện lợi của công nghệ có thể khiến bạn chi tiêu nhiều hơn dự tính, nhưng cũng có công cụ giúp theo dõi chi tiêu chặt hơn
  • Mục tiêu tài chính ngắn và dài hạn chỉ khả thi khi có kế hoạch chi tiết.

4. Các bước xây dựng bảng kế hoạch tài chính cá nhân toàn diện

Dưới đây là các bước lập kế hoạch tài chính cá nhân cơ bản:

Bước 1: Ghi lại thu nhập và chi tiêu hiện tại

Liệt kê rõ nguồn thu nhập, các khoản chi tiêu hàng tháng và khoản nợ hiện có. Tính năng Quản lý chi tiêu trên Trung Tâm Tài Chính tự động phân loại giao dịch, giúp bạn thấy ngay dòng tiền đang chảy về đâu mà không cần tự ghi chép.

Bước 2: Xác định mục tiêu tài chính

Lập kế hoạch tài chính cá nhân hiệu quả khi có mục tiêu rõ ràng: mục tiêu ngắn hạn có thể là tiết kiệm đi du lịch hoặc mua sắm, mục tiêu dài hạn có thể là mua nhà, mua xe hoặc nghỉ hưu. Mục tiêu rõ ràng giúp bạn biết chính xác cần để ra bao nhiêu mỗi tháng, như ví dụ mua nhà 2 tỷ trong 5 năm ở phần đầu bài. 

Bước 3: Xây dựng ngân sách cá nhân

Ngân sách cá nhân là trụ cột khi xây dựng kế hoạch tài chính cá nhân. Nhiều người áp dụng quy tắc 50/30/20: 50% cho nhu cầu thiết yếu (tiền nhà, tiền ăn), 30% cho chi tiêu cá nhân (giải trí, mua sắm) và 20% cho tiết kiệm, đầu tư.

xây dựng kế hoạch tài chính cá nhân

Ví dụ minh họa: bạn An, 28 tuổi, thu nhập 20 triệu đồng/tháng, muốn tiết kiệm mua nhà trong 5 năm. Áp dụng quy tắc 50/30/20: 10 triệu đồng/tháng cho chi tiêu thiết yếu, 6 triệu đồng cho chi tiêu cá nhân, 4 triệu đồng cho tiết kiệm và đầu tư. Để rút ngắn thời gian đạt mục tiêu, bạn An có thể giảm chi tiêu cá nhân, tìm thêm thu nhập, hoặc tìm hiểu một kênh đầu tư phù hợp với khẩu vị rủi ro của mình.

Lưu ý: Ví dụ trên chỉ mang tính minh họa cách phân bổ thu nhập, không phải lời khuyên đầu tư hay cam kết mức lợi nhuận/lãi suất cụ thể. Kết quả thực tế phụ thuộc vào thu nhập, chi phí và mục tiêu của từng người.

Bước 4: Quản lý các khoản nợ hiện có

Nếu có khoản nợ như nợ thẻ tín dụng, vay mua nhà hoặc nợ học phí, hãy lập kế hoạch trả nợ cụ thể. Mục Khoản phải trả trên Trung Tâm Tài Chính có thể giúp bạn theo dõi và phân loại các khoản nợ như Ví trả sau, Vay Nhanh,... tránh để lãi phát sinh ảnh hưởng đến dòng tiền hàng tháng.

Bước 5: Tăng cường tiết kiệm và đầu tư

Tách quỹ dự phòng (3-6 tháng chi tiêu) ra khỏi tiền tiết kiệm cho mục tiêu dài hạn, để tránh dùng nhầm khi có việc gấp. Bạn không cần là chuyên gia tài chính mới có thể bắt đầu đầu tư. Bên cạnh đó, nên tạo quỹ dự phòng tài chính để phòng ngừa rủi ro bất ngờ, ví dụ hóa đơn y tế hoặc sửa chữa phát sinh ngoài kế hoạch.

Bước 6: Xem lại và điều chỉnh định kỳ

Kế hoạch tài chính cá nhân không làm một lần rồi để đó. Nên xem lại định kỳ mỗi 3-6 tháng, hoặc ngay khi có thu nhập, chi phí hay mục tiêu sống thay đổi lớn, để điều chỉnh tỷ lệ phân bổ và mục tiêu cho phù hợp với tình hình mới. 

5. Tận dụng công nghệ khi xây dựng kế hoạch tài chính cá nhân

Nếu không muốn tự ghi chép và tính toán từng khoản mỗi ngày, bạn có thể dùng một công cụ tự động hỗ trợ phần này. Trung Tâm Tài Chính ngay trên MoMo được xây dựng để giúp bạn làm được 6 bước ở trên cùng AI, hỗ trợ tốt trong việc lập kế hoạch tài chính cá nhân của bạn:

  • Hiểu: nắm rõ tình hình tài chính cá nhân khi bật xem số dư ngân hàng, tự động tổng hợp thông tin, nhìn một lần biết ngay tổng tiền đang có và nghĩa vụ phải trả thế nào.
  • Giữ: giúp bạn chi tiêu và thanh toán thông minh hơn, dựa trên phân tích thói quen tài chính của bạn để gợi ý cách quản lý phù hợp.
  • Phân bổ: chia tiền theo mục tiêu, mỗi phần tiền được gắn với một mục tiêu rõ ràng, chi tiêu, dự phòng, hay đầu tư.
  • Đầu tư: tăng giá trị tài sản, từng bước tích lũy, đầu tư và bảo vệ tài chính. Nếu chưa có kinh nghiệm, bạn có thể  làm quen đầu tư chứng khoán với 100 triệu vốn ảo được cấp tại Thực tập sinh đầu tư, giao dịch theo dữ liệu thị trường thật trước khi dùng tiền của mình.

6. Những sai lầm thường gặp khi xây dựng kế hoạch tài chính cá nhân

Xây dựng kế hoạch tài chính cá nhân đòi hỏi sự nghiêm túc. Một số lỗi cần tránh:

  • Không theo dõi chi tiêu sát sao, dễ khiến bạn mất cân bằng tài chính.
  • Thiếu mục tiêu tài chính rõ ràng, khó duy trì kỷ luật chi tiêu và tiết kiệm.
  • Đầu tư mà không hiểu rõ rủi ro, có thể dẫn đến mất mát tài chính.

7. Câu hỏi thường gặp về kế hoạch tài chính cá nhân

Nên dành bao nhiêu phần trăm thu nhập để tiết kiệm? 

Theo quy tắc 50/30/20, bạn có thể dành khoảng 20% thu nhập cho tiết kiệm và đầu tư. Tỷ lệ này chỉ là điểm khởi đầu tham khảo, nên điều chỉnh theo mục tiêu và hoàn cảnh tài chính thực tế của bạn.

Kế hoạch tài chính cá nhân khác gì với ngân sách chi tiêu? 

Kế hoạch tài chính cá nhân bao quát mục tiêu tiền bạc dài hạn như tiết kiệm, đầu tư, trả nợ. Ngân sách chi tiêu chỉ là công cụ phân bổ thu nhập hàng tháng, nằm trong bức tranh tài chính tổng thể đó.

Thu nhập thấp có cần lập kế hoạch tài chính không? 

Có. Kế hoạch tài chính giúp mọi mức thu nhập được dùng có mục đích, tránh chi vượt khả năng. Với thu nhập thấp, bạn có thể linh hoạt tỷ lệ phân bổ thay vì áp đúng con số 50/30/20.

Bao lâu nên xem lại kế hoạch tài chính một lần? 

Nên xem lại mỗi 3 đến 6 tháng, hoặc ngay khi thu nhập, chi phí hoặc mục tiêu sống thay đổi lớn, để điều chỉnh tỷ lệ phân bổ phù hợp.

Có nên dùng app để quản lý kế hoạch tài chính không? 

Có. App tài chính tự động tổng hợp thu chi, tiết kiệm thời gian nhập liệu tay. Bạn có thể xem tài sản, khoản phải trả và nhận gợi ý cá nhân hóa tại Trung Tâm Tài Chính trên MoMo.

Đánh giá tình hình tài chính hiện tại, xác định mục tiêu rõ ràng và áp dụng một quy tắc phân bổ đơn giản là 3 việc bạn có thể bắt đầu ngay để có một kế hoạch tài chính cá nhân hiệu quả, dù thu nhập ở mức nào.

Lưu ý: Thông tin trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo và không nên được xem là lời khuyên tài chính, đầu tư, hoặc pháp lý chính thức. MoMo không chịu trách nhiệm về bất kỳ sai sót hoặc thiếu sót nào có thể xảy ra. MoMo khuyến khích bạn nên tìm kiếm lời khuyên từ cố vấn tài chính hoặc chuyên gia trước khi đưa ra bất kỳ quyết định quan trọng nào liên quan đến tài chính cá nhân.

Tham khảo thêm các phương pháp quản lý tài chính cá nhân của MoMo